Wyrok Sądu Rejonowego

Sygn. akt IIIC 1234/23 dnia 24.05.2023 r.

WYROK w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Sąd Rejonowy w Warszawie, VII Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR Anna Kowalska Protokolant: Jan Nowak po rozpoznaniu w dniu 15.05.2023 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa "DachBud" Sp. z o.o. przeciwko "Kowalstwo Artystyczne" Jan Kowalski o zapłatę 5000 zł

1. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 5000 zł (pięć tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami od 10.11.2022 r. do dnia zapłaty

2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 0 zł tytułem zwrotu kosztów procesu

SSR Anna Kowalska

UZASADNIENIE

W dniu 20.10.2022 r. powód "DachBud" Sp. z o.o. wniósł pozew o zasądzenie od pozwanego "Kowalstwo Artystyczne" Jan Kowalski kwoty 5000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 20.10.2022 r. do dnia zapłaty wraz z kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego w kwocie 360 zł. W uzasadnieniu wskazał, że powód zlecił pozwanemu wykonanie nowego dachu. Pozwany zobowiązał się wykonać dzieło do końca grudnia 2022 r. Powód przekazał pozwanemu kwotę 5000 zł tytułem zaliczki na zlecone prace. Ponieważ pozwany w grudniu 2022 nie przystąpił do wykonania umowy, powód odstąpił od umowy pismem z dnia 10.11.2022 r. i zaproponował pozwanemu "zwrot pobranej zaliczki i odbiór materiałów" albo "rozliczenie się z pobranej zaliczki dowodami zakupu materiałów i dostarczenie faktury na zakupioną blachę" W odpowiedzi pozwany pismem z 15.11.2022 r. odmówił przedstawienia żądanych faktur uzasadniając swoje stanowisko tym, że faktury zakupu może przedstawić wyłącznie na żądanie Urzędu Skarbowego. Pismem z dnia 20.11.2022 r. pełnomocnika powoda wezwał powoda do zwrotu kwoty 5000 zł w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma. W odpowiedzi pełnomocnik pozwanego w piśmie 25.11.2022 r. wskazał, że pozwany "jest w dalszym ciągu gotowy do wykonania umowy w umówionym miedzy stronami terminie - pod warunkiem zdeponowania w Kancelarii Pana sumy pozostaje do zapłacenia zgodnie z umową". Pismem z dnia 30.11.2022 r. powód przekazał pozwanemu ostateczną propozycję ugodowego załatwienia sporu. W dniu 15.12.2022 r. Sąd Rejonowy w Warszawie wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, w którym zasądził kwotę 5000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 20.10.2022 r. do dnia zapłaty wraz z kosztami postępowania w łącznej kwocie 360 zł. Od powyższego nakazu zapłaty pozwany w dniu 20.12.2022 r. wniósł sprzeciw skarżąc go w całości. W sprzeciwie pozwany wskazał, że należność dochodzoną pozwem nie istnieje, gdyż w posiadaniu powoda pozostają materiały budowlane, których wartość przewyższa dochodzoną kwotę. W uzasadnieniu pozwany podniósł, że kwota 5000 zł stanowiła zaliczkę na poczet wykonania zlecenia, za która pozwany nabył materiały niezbędne do wykonania zlecenia. Materiały te pozwany własnym transportem dowiózł na miejsce inwestycji, a niektóre z nich przygotował dla potrzeb inwestora np. pociął na wymagane wielkości. To powód prosił o zwłokę w wykonaniu prac z powodu braku pieniędzy na pokrycie kosztów robocizny. Ponadto pozwany dowiózł na miejsce inwestycji 2m3 tarcicy, za którą nie otrzymał zapłaty o wartości ok. 1000 zł i składował ją w miejscu inwestycji.

Sąd ustalił, co następuje: Powód i pozwany zawarli w dniu 15.09.2022 r. umowę o dzieło, której przedmiotem było remont kapitalny dachu: wykonanie nowego pokrycia z blachy "BlachoDach" Omega, wykonanie łat ("ołacenie połaci"), wyrównanie dwóch kominów, wykonanie obróbek blacharskich i zrobienie rynien ("orynnowanie"). Powód zobowiązał się do zapłaty wynagrodzenia za wykonanie tego dzieła w wysokości 10000 zł, w tym robocizna miała wynosić 5000 zł, przy czym wynagrodzenie miało być płatne w 2 etapach, 1 rata po wykonaniu 50% wartości prac, a pozostała kwota po zakończeniu prac. Wykonawca zobowiązał się wykonać wszelkie prace zgodnie z sztuka dekarską, po odbiorze prac wystawić fakturę VAT, a także udzielić gwarancję na okres 24 miesięcy (bezsporne, dowód: umowa nr 1/2022 z 15.09.2022 r. - k. 5). Powód w dniu 20.09.2022 r., jeszcze przed rozpoczęciem prac, wpłacił pozwanemu kwotę 5000 zł tytułem zaliczki na poczet umowy (bezsporne). W październiku 2022 r. pozwany dostarczył na teren posesji powoda część materiałów: blachę dachową perforowaną, blachę płaską, gąsiory na cegle, tarcicę (bezsporne, dowód - zeznania powoda k. 10). Pozwany do końca grudnia 2022 nie przystąpił do wykonywania dzieła. Powód w dniu 10.11.2022 r. w rozmowie z pozwanym odstąpił od umowy (bezsporne, zeznania powoda k. 10 i pozwanego k. 15). W dniu 10.11.2022 r. powód sporządził pismo, w którym napisał, że w związku z niedotrzymaniem terminu remontu dachu przez pozwanego i braku reakcji na monity proponuje następujące sposoby rozwiązania zaistniałej sytuacji do dnia 17.11.2022 r.: zwrot pobranej zaliczki i odbiór materiałów albo rozliczenie się z pobranej zaliczki dowodami zakupu materiałów i dostarczenie faktury na zakupioną blachę. Powód zapowiedział, że po tym terminie skieruje na drogę postępowania sądowego i dodatkowo domagać się będą odszkodowania za niedotrzymanie terminu (dowód: pismo powoda z dnia 10.11.2022 r. -k. 20). Pozwany w odpowiedzi sporządził pismo opatrzone datą 15.11.2022 r., w którym napisał, że przesunięcie terminu wykonania dachu powoda nastąpiło w uzgodnieniu z powodem (brak gotówki). Poinformował, że rozliczenie materiałów powód otrzymał w formie faktury "proforma" - teraz przesyła fakturę za dostarczone materiały, natomiast faktur zakupu może przedstawić wyłącznie na żądanie Urzędu Skarbowego lub sądu. Zaproponował polubowne rozwiązanie sporu (dowód: pismo pozwanego z 15.11.2022 r. - k. 25). W odpowiedzi na powyższe pismo pełnomocnik powoda poinformował, że został upoważniony do rozwiązania ze skutkiem natychmiastowym zawartej w dniu 15.09.2022 r. umowy o dzieło z powodu naruszenia punktu 5 umowy. Wezwał pozwanego do zwrotu w terminie 7 dni kwoty 5000 zł pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego (dowód: pismo z 20.11.2022 r. -k. 30). Pełnomocnik pozwanego w dniu 25.11.2022 r. sporządził pismo, w którym podniósł, że pozwany nadal jest gotowy do wykonania umowy w umówionym między stronami terminie - pod warunkiem zdeponowania w kancelarii pełnomocnika powoda sumy pozostałej do zapłacenia zgodnie z umową (dowód: pismo z 25.11.2022 r. -k. 35). Pełnomocnik powoda w piśmie z 30.11.2022 r. podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko zawarte w piśmie powoda z 10.11.2022 r. i swoim z 20.11.2022 r. o odstąpieniu od umowy z powodu nieprzystąpieniu do prac przez pozwanego. Zaproponował polubowne załatwienie sporu w ten sposób, że przejmie złożony towar u powoda za kwotę, za jaką został zakupiony przez pozwanego po przedłożeniu oryginalnej faktury zakupu i przedłożeniu pisemnej gwarancji sprzedawcy na okres 24 miesięcy (dowód: pismo z 30.11.2022 r.- k. 40). Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie powołanych powyżej dokumentów, w całości zeznań powoda oraz w części zeznań pozwanego. Sąd dał wiarę w całości zgromadzonym w sprawie dokumentom prywatnym, których żadna ze stron nie kwestionowała, a i Sąd nie znalazł ku temu podstaw. Zgodnie z art. 245 k.c. dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Niezbędnym warunkiem jest podpis, stąd znajdujące się na kartach 25 i 30 pisma nie miały charakteru dokumentu. Nie było one jednak potrzebne do ustalania stanu faktycznego w niniejszej sprawie, gdyż jego przedmiotem nie było ustalenia ceny materiałów zakupionych przez pozwanego na poczet wykonywanego dla pozwanego dzieła. Ta przyczyna spowodowała również oddalenie wniosku pozwanego o zwrócenie się do sprzedawcy o podanie aktualnych cen materiałów niezbędnych do wykonania działa. Była to okoliczność nieistotna dla niniejszego sporu i spowodowałaby jedynie nieuzasadnione przedłużenie postępowania, dlatego taki wniosek dowodowy został oddalony na podstawie art. 227 § 1 k.p.c. Decydujące znaczenie miała umowa nr 1/2022 na k. 5, sporządzona przez pozwanego, podpisana przez obie strony i przez nikogo nie kwestionowana. Przy pomocy pozostałych dokumentów Sąd ustalił, że strony i ich pełnomocnicy złożyli określonej treści oświadczenia. Powód dał wiarę w całości zeznaniom powoda, albowiem były one spójne, logiczne i korespondowały z dokumentami oraz w znacznej mierze z zeznaniami pozwanego, także co do okoliczności, które były początkowo sporne. Pozwany przyznał bowiem, że pozwany odstąpił w dniu 10.11.2022 od umowy, a także że przyczyną późniejszego rozpoczęcia remontu dachu nie był brak gotówki przez powoda (jak w sprzeciwie od nakazu zapłaty), lecz złe warunki pogodowe, które uniemożliwiały pozwanemu ukończenia prac wykonywanych u innych podmiotów. Sąd dał częściowo wiarę pozwanemu w zakresie, w jakim jego zeznania nie były sprzeczne z pozostałym wiarygodnym materiałem dowodowym. W szczególności Sąd dał wiarę pozwanemu co do tego, że w dniu 10.11.2022 r. powód odstąpił od umowy oraz co do tego, że przyczyną nieterminowego wykonania prac nie był brak gotówki przez powoda, lecz przyczyny leżące po stronie pozwanego (niemożność ukończenia wcześniej wykonywanych prac). Sąd nie dał wiary pozwanemu co do tego, że uzgodnił z powodem przesunięcie terminu ukończenie prac, gdyż w tym zakresie twierdzenia pozwanego były gołosłowne. W szczególności pozwany mimo że był profesjonalistą nie próbował zmienić w tym zakresie umowy, a skoro rzekomo uzgodnił to z powodem, nic nie stało na przeszkodzie, aby sporządzić aneks do umowy. Jednocześnie z zeznań powoda i z samego charakteru sporu wynika jednoznacznie, że powód nie godził się na przesunięcie terminu ukończenia prac. Gdyby było inaczej, strony bez wątpienia sporządziłby pisemny aneks do umowy.

Sąd zważył, co następuje: Strony wiązała umowa o dzieło - art. 627 k.c. W myśl art. 627 k.c. polega ona na tym, że przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Kryterium odróżniającym umowę o dzieło od umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług jest właśnie pojęcie dzieła. W niniejszej sprawie dziełem było wykonanie nowego pokrycia z blachy, "ołacenie" połaci, wyrównanie 2 kominów, wykonanie obróbek blacharskich i "orynnowanie". Z samej treści umowy, a także z jej istoty, wynikało jednoznacznie, że przedmiotem było osiągnięcie określonego rezultatu. Rezultat musi być określony, a jego osiągnięcie musi być przez strony uważane za pewne, a nie jedynie prawdopodobne, musi być wytworem przyszłej indywidualnej działalności człowieka (por. Adam Brzozowski, Edward Gniewek, Zobowiązania - część szczegółowa, Warszawa 2020 r. Wydanie 15, s. 250, t. 1). Wszystkie te warunki spełnia zawarta między stronami umowa nr 1/2022. W doktrynie wskazuje wręcz jako modelową umowę o dzieło remont domu (por. tamże t. 1). Należy podkreślić przy rozważaniach dotyczących charakteru prawnego łączącej strony umowy, że pozwany nie występował w podwójnej roli- jako sprzedawca materiałów niezbędnych do wykonania dzieła i jako przyjmujący zamówienie, lecz wyłącznie jako przyjmujący zamówienie. Z istoty umowy o dzieło wynika, że to wykonawca dzieła dostarcza materiałów potrzebnych do wykonania dzieła (por. tamże, s. 255, t. 1). W myśl art. 628 k.c. strony mogą to uregulować inaczej, lecz tak nie było w przedmiotowej sprawie. Było bezspornym, że to pozwany zakupił materiały niezbędne do naprawy dachu. Przedmiotowa umowa nie była zatem podwójną umowa - sprzedaży i umową o dzieło, lecz wyłącznie standardową umową o dzieło, w której przyjmujący zamówienie dokonał zakupu materiałów niezbędnych do naprawy dachu. Zgodnie z art. 642 § 1 k.c. w braku odmiennej umowy przyjmującemu zamówienie należy się wynagrodzenie w chwili oddania dzieła, natomiast w myśl § 2 tego przepisu, jeżeli dzieło ma być oddawane częściami, a wynagrodzenie zostało obliczone za każdą część z osobna, wynagrodzenie należy się z chwilą spełnienia każdego ze świadczeń częściowych. W niniejszej sprawie strony ustaliły, wynagrodzenie miało być płatne w 2 etapach, 1 rata po wykonaniu 50% wartości prac, a pozostała kwota po zakończeniu prac. Z niekwestionowanego stanu faktycznego wynika, że powód jeszcze przed przystąpieniem pozwanego do wykonania umowy wpłacił pozwanemu 5000 zł jako zaliczkę. Wynagrodzenie za dzieło miało charakter ryczałtowy - art. 632 § 1 k.c. i wynosić miało 10000 zł. Strony uzgodniły, że wykonanie dzieła nastąpi w grudniu 2022 r. Zgodnie z art. 635 k.c. jeżeli przyjmujący zamówienie opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła tak dalece, że nie jest prawdopodobne, żeby zdołał je ukończyć w czasie umówionym, zamawiający może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić jeszcze przed upływem terminu do wykonania dzieła. Warunek ten jest spełniony tym bardziej, gdy przyjmujący zamówienie nie ukończył dzieła w umówionym terminie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 15.01.2020, I ACa 123/19, opublik. LEX nr 1234567 - "Odstąpienie od umowy o dzieło bez wyznaczania dodatkowego terminu jest dopuszczalne również wtedy, gdy przyjmujący zamówienie nie wykonał dzieła w umówionym terminie; taka bowiem sytuacja stanowi - w zestawieniu z hipotezą art. 635 k.c. - "coś więcej" niż tylko opóźnienie w wykonywaniu dzieła, uzasadniające negatywną prognozę co do jego ukończenia w czasie umówionym."). Norma zawarta w art. 635 k.c. ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych uregulowań kodeksu cywilnego związanych z rozwiązywaniem umów, w szczególności zawartych w art. 491 k.c. (por. wyrok SN z 12.03.2019, I CSK 123/18, opublik. LEX nr 1234568 "Przepisy dotyczące umów o dzieło zawierają szczególne (a więc mające pierwszeństwo przed powołanymi wyżej) unormowania dotyczące odstąpienia."). Kodeks cywilny nie ogranicza uprawnienia do odstąpienia od umowy na podstawie art. 635 k.c. żadnym dodatkowym warunkiem, w szczególności inaczej niż przy art. 491 k.c. nie nakazuje wyznaczyć przyjmującemu zamówienie dodatkowego terminu. Pozwany skorzystał z tego uprawnienia i w dniu 10.11.2022 r. odstąpił od umowy. Odstąpienie od umowy jest uprawnieniem o charakterze prawnokształtującym skutkującym wygaśnięciem stosunku prawnego od momentu zawarcia umowy (ex tunc) (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 15.01.2020, I ACa 123/19, opublik. LEX nr 1234567). Uprawnienie prawnokształtujące jest kompetencją przysługująca uprawnionemu podmiotowi do zmiany lub ustania istniejącego stosunku prawnego przez jednostronną czynność prawną (por. Jan Wieczorek, Prawo cywilne - cześć ogólna, 5. wydanie, Warszawa 2021, s. 150, t. 1- 2). Nie ma żadnych warunków formalnych dla skutecznego złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy, oświadczenie może zostać dokonane w sposób konkludentny, warunkiem jest jedynie, aby doszło do adresata. W niniejszej sprawie powód złożył pozwanemu ustnie oświadczenie o odstąpieniu od umowy w dniu 10.11.2022 r. Wynika to z zeznań tak powoda, jak i pozwanego(k. 10). Późniejsze pisma zarówno samego powoda, jak i pełnomocnika powoda, stanowiły jedynie potwierdzenie stanowiska powoda z 10.11.2022 r. oraz próbę polubownego załatwienia sytuacji powstałej po odstąpieniu od umowy. Konsekwencją złożenia skutecznego złożenia przez powoda oświadczenia o odstąpieniu od umowy było rozwiązanie stosunku prawnego łączącego go z pozwanym. Rodziło to obowiązek zwrotu wzajemnych świadczeń w myśl art. 494 k.c. (por. Jakub Stelmach w: Jan Wieczorek, Komentarz do k.c., Księga trzecia, Zobowiązania, t. 1, wydanie drugie, Warszawa 2022, s. 500, t. do art. 494). Zgodnie z art. 494 k.c. strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, obowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy; może żądać nie tylko zwrotu tego, co świadczyła, lecz również naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania. Powód świadczył na rzecz pozwanego kwotę 5000 zł jeszcze przed wykonaniem umowy o dzieło, stąd pozwany winien mu ją zwrócić. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 494 k.c. w zw. z art. 635 k.c. zasądził od pozwanego na rzecz powoda powyższą, dochodzoną pozwem kwotę. Zarzut pozwanego sformułowany w sprzeciwie, że należność dochodzona pozwem nie istnieje, bowiem w posiadaniu powoda pozostają materiały budowlane, których wartość przewyższa dochodzoną kwotę, był bezzasadny. Powód nie jest właścicielem tych materiałów, lecz pozwany. Pozwany może na podstawie art. 222 k.c. zwrócić się do powoda o ich wydanie, lecz dotąd tego nie uczynił. O odsetkach orzeczono na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. Zgodnie z tym przepisem jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe. Sąd zasądził odsetki od dnia 10.11.2022 r., gdyż od tego dnia pozwany pozostawał w opóźnieniu. Powód bowiem w dniu 10.11.2022 r. skutecznie odstąpił od umowy i od tego dnia pozwany winien mu zwrócić wszystko, co otrzymał na poczet umowy o dzieło. Sąd oddalił z tego względu roszczenie o odsetki w pozostałej części - za okres od 20.10.2022 do 10.11.2022 r. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 i 100 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu. Powód wygrał spór prawie w całości i z tego powodu pozwany winien ponieść całość kosztów niniejszego procesu. Z uwagi na powyższe Sąd zasądził na rzecz powodów od pozwanych kwotę 0 zł tytułem zwrotu kosztów procesu poniesionych, na która składają się kwota wpisu sadowego od pozwu w wysokości 100 zł i koszty zastępstwa procesowego w wysokości 260 zł. Na koszty zastępstwa procesowego składa się kwota 200 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego oraz 60 zł tytułem wydatków - opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika procesowego wynika z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 z późn. zm.).

SSR Anna Kowalska