Wyrok Sądu Okręgowego

Sygn. akt I C 1234/23

WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

dnia 25 maja 2024 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie w Warszawie V Wydział Cywilnyw składzie: Przewodniczący: SSO Anna Kowalska Protokolant: Jan Nowak

po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2024 r. w Warszawiena rozprawiesprawy z powództwa Leasing Sp. z o.o. z siedzibąw Krakowieprzeciwko Janinie Wiśniewskiejo zapłatę kwoty 10 000 złotych

na skutek zarzutów pozwanej od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym wydanym przezSąd Okręgowy w Warszawie w dniu 10 kwietnia 2024 roku (Sygn. akt I Nc 5678/24)

1. utrzymuje w mocy nakaz zapłaty Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2024 roku (Sygn. akt I Nc 5678/24),2. nie obciąża pozwanej kosztami sądowymi przejmując je na rachunek Skarbu Państwa.

/-/ SSO Anna Kowalska

Sygn. akt I C 1234/23

UZASADNIENIE

W pozwie skierowanym do Sądu Okręgowego w Warszawie, Leasing Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie wniosła o orzeczenie nakazem zapłaty, że pozwani Jan Kowalski i Janina Wiśniewska mają zapłacić solidarnie powodowi kwotę 10 000 złotych z weksla uzupełnionego na tę kwotę z ustawowymi odsetkami liczonymi od tej kwoty od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty wraz z kosztami sądowymi, w tym kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powód podniósł, iż jest w posiadaniu weksla "in blanco" - bez protestu wystawionego przez pozwanego Jana Kowalskiego, a poręczonego przez pozwaną Janinę Wiśniewską, który został wystawiony tytułem zabezpieczenia wykonania umowy leasingu nr L/123/2023 zawartej dnia 1 marca 2023 roku przez powoda i pozwanego Jana Kowalskiego prowadzącego działalność gospodarczą. Pomimo dokonania przez powoda zawiadomienia pozwanych o wypełnieniu weksla i wezwaniu ich do wykupu nie został on przez nich wykupiony.

W dniu 10 kwietnia 2024 roku Sąd Okręgowy w Warszawie wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, w którym nakazał pozwanym aby zapłacili solidarnie na rzecz powoda kwotę 10 000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 20 marca 2024 roku do dnia zapłaty, kwotę 300 złotych tytułem kosztów procesu, w tym kwotę 250 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Od powyższego nakazu zapłaty zarzuty złożyła pozwana wnosząc o uchylenie w całości nakazu zapłaty i oddalenie powództwa w całości, z zasądzeniem od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania sądowego wg norm przepisanych. Pozwana podniosła, iż Jan Kowalski zmarł w dniu 5 stycznia 2024 roku, a podpis Janiny Wiśniewskiej na wekslu oraz deklaracji wekslowej nie został nakreślony jej ręką. Zdaniem pozwanej powód nie odjął od odszkodowania ceny za jaką samochód sprzedał ani ewentualnych korzyści jaki uzyskał w wyniku rozwiązania umowy, a przecież pozwany przed wytoczeniem sprawy sądowej zwrócił powodowi pojazd.

Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2024 roku Sąd Okręgowy w Warszawie na podstawie art. 492¹ uchylił nakaz zapłaty wydany w dniu 10 kwietnia 2024 roku w postępowaniu nakazowym w Warszawie w sprawie o sygn. akt I Nc 5678/24 w stosunku do pozwanego Jana Kowalskiego, a następnie pozew w stosunku do pozwanego Jana Kowalskiego odrzucił.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 1 marca 2023 roku w Warszawie pomiędzy Leasing Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie, a Janem Kowalskim została zawarta umowa leasingu nr L/123/2023. Przedmiotem umowy leasingu był samochód osobowy marki Skoda Octavia, zabezpieczeniem weksel własny In blanco z klauzulą "bez protestu" wraz deklaracją wekslową. Pozwana Janina Wiśniewska złożyła własnoręczny podpis na wekslu poręczając za wystawcę, jak również na deklaracji wekslowej jako poręczyciel. Weksel został wypełniony zgodnie z deklaracją wekslową, a powód zawiadomił pozwaną o wypełnieniu weksla i wezwał do zapłaty. Pozwani nie wywiązali się z łączącej strony umowy leasingu.

Na podstawie umowy leasingu powód zakupił samochód wskazany przez pozwanego i przekazał go mu do używania na czas oznaczony w umowie - 36 miesięcy w zamian za umówione opłaty leasingowe. Zabezpieczeniem umowy był weksel wystawiony przez pozwanego Jana Kowalskiego i poręczony przez pozwaną. W deklaracji wekslowej pozwani oświadczyli, iż w razie nie uiszczenia przez nich należności z tytułu przedmiotowej umowy leasingu powód będzie miał prawo wypełnić weksel na sumę odpowiadającą zobowiązaniom pozwanych. W świetle umowy korzystający był zobowiązany do bezwarunkowego płacenia uzgodnionych rat leasingowych niezależnie od faktu czy mógł on korzystać z przedmiotu leasingu. Jan Kowalski nie regulował na rzecz powoda comiesięcznych rat leasingowych, w szczególności pozostawał z zwłoką z zapłatą 3 rat leasingowych nr 10, nr 11, nr 12 co skutkowało wypowiedzeniem umowy leasingu z przyczyn leżących po stronie korzystającego wskazanych w § 13.2 OWL tj. wyłącznej winy korzystającego i zażądał zwrotu przedmiotu umowy leasingu. Na kwotę roszczenia składały się kwota 3000 złotych stanowiąca sumę niezapłaconych przez korzystającego w trakcie obowiązywania umowy 3 rat leasingowych (raty nr 10-12), kwota 500 złotych z tytułu ubezpieczenia zgodnie z § 6 umowy leasingu i §.11.1 ogólnych warunków leasingu, kwota 150 złotych stanowiąca sumą 3 opłat administracyjnych za wystawione 3 wezwania do zapłaty zgodnie z § 5.15 ogólnych warunków leasingu, kwota 6350 złotych z tytułu przedwczesnego zakończenia umowy leasingu zgodnie z § 13.3 ogólnych warunków leasingu tj. suma kwot wszystkich niezapłaconych rat leasingowych liczonych od raty nr 13 do raty 36 zdyskontowana połową stawki bazowej obowiązującej w dniu podpisania umowy leasingu. Odszkodowanie nie było pomniejszone o wartość odebranego przedmiotu leasingu ani o inne korzyści z tytułu rozwiązania umowy leasingu przed terminem. Powód nie sprzedał przejętego przedmiotu leasingu i nie uzyskał za niego ceny zakupu.

Sąd ustalił stan faktyczny w oparciu o złożone dokumenty i wynikające z nich twierdzenia stron oraz opinię biegłego z zakresu grafologii. W ocenie Sądu opinia biegłego jest wiarygodnym dowodem w sprawie, ponieważ ustalenia dokonane przez biegłego są kategoryczne, a ponadto biegły posiada bogatą wiedzę i wieloletnie doświadczenie zawodowe w tymże przedmiocie. Ponadto podkreśleniu wymaga fakt, że opinia wydana przez biegłego jest wyczerpująca i sporządzona w sposób jasny i logiczny. Zdaniem Sądu opinia nie pozostawia wątpliwości, co do faktu, iż podpisy na wekslu i deklaracji wekslowej nakreśliła pozwana Janina Wiśniewska. Sąd nie zaliczył w poczet materiału dowodowego opinii biegłego z zakresu ekonomii i zeznań złożonych przez tego biegłego, gdyż zdaniem Sądu w oparciu o analizę umowy leasingu nie można było odliczyć od należnej powodowi kwoty - korzyści jakie osiągnął powód w związku z rozwiązaniem umowy leasingu, gdyż takiej możliwości nie przewidują zapisy łączącej strony umowy. Należy zauważyć, iż poza powyższym stan faktyczny był w sprawie bezsporny, a strony różniła interpretacja prawna przedmiotowej umowy leasingu i dokumentów do niej dołączonych.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie Sąd wydał nakaz zapłaty przeciwko zobowiązanemu z weksla należycie wypełnionego, którego prawdziwość i treść nie nasuwały wątpliwości. Pozwana wniosła zarzuty od powyższego, wnosząc o oddalenie. W rozpoznanej sprawie powód dochodził roszczenia z weksla, który zabezpieczał wierzytelność powoda z tytułu umowy leasingu. W przypadku weksla gwarancyjnego dłużnik może podnieść zarzuty ze stosunku podstawowego, w niniejszej sprawie umowy leasingu, i powoływać się na uzupełnienia weksla niezgodnie z deklaracją. Pozwana podniosła w zarzutach, iż podpis Janiny Wiśniewskiej znajdujący się na deklaracji wekslowej i wekslu nie został nakreślony ręką pozwanej, ponadto na deklaracji wekslowej jako formę zabezpieczenia płatności wskazano weksel własny in blanco wraz z deklaracją wekslową, nie wskazano poręczenia tego weksla Zgodnie z istotą procesu o zapłatę weksla to na pozwanej spoczywał ciężar wykazania, że weksel został wypełniony niezgodnie z danym powodowi upoważnieniem. Powyższe zarzuty nie mogą być uwzględnione. Mianowicie biegły grafolog w sposób przekonujący i jednoznaczny wskazał, iż zarówno na wekslu jak i deklaracji wekslowej podpisy Janiny Wiśniewskiej nakreśliła pozwana. Co do drugiego zarzutu to Sąd wskazuje, iż należy się zgodzić ze stanowiskiem powoda, że nie jest konieczne wskazanie poręczenia w umowie leasingu jako zabezpieczenia, skoro jednoznacznie w treści deklaracji wekslowej (pkt 7) jest określone, że poręczyciel poręcza za wszelkie zobowiązania korzystającego wynikające lub związane z umową leasingu, w tym za zobowiązania wekslowe wynikające z weksla. Tylko w przypadku wniesienia zarzutów opartych na stosunku podstawowym proces przenosi się na płaszczyznę tego stosunku. Takie rozumienie przepisów prawa znajduje oparcie w praktyce, kształtowanej przez orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz poglądy nauki. Zdaniem Sądu pozwana nie udowodniła okoliczności z art. 10 i 17 prawa wekslowego, co implikuje stwierdzenie, iż nie zwolniła się ze zobowiązania wekslowego.

Pozwana odpowiada jako poręczyciel wekslowy. Zapłatę weksla można zabezpieczyć poręczeniem wekslowym (aval) co do całości sumy wekslowej. Poręczenie umieszcza się na wekslu albo na przedłużku. Poręczenie oznacza się wyrazem poręczam lub innym zwrotem równoznacznym. Podpisuje je poręczyciel. Poręczenie powinno wskazywać, za kogo je dano. W braku takiej wskazówki uważa się, że poręczenia udzielono za wystawcę. Poręczyciel odpowiada tak samo jak ten, za kogo poręczył. Zobowiązanie poręczyciela jest ważne, chociażby nawet zobowiązanie, za które poręcza, było nieważne z jakiejkolwiek przyczyny z wyjątkiem wady formalnej (art. 30-32 prawa wekslowego). Poręczenie wekslowe jest odrębną instytucją od poręczenia w rozumieniu kodeksu cywilnego. Jego skutki prawne wyczerpująco normuje prawo wekslowe. Jest to zobowiązanie samodzielne i solidarne z natury rzeczy. Przesłanką ważności poręczenia wekslowego jest wymaganie, aby poręczenia udzielono za dług formalnie istniejący i za osobę podpisaną na wekslu. Poręczający może przedstawić posiadaczowi weksla wszystkie zarzuty, jakie przysługują osobie, za którą poręczał. Po analizie deklaracji wekslowej i weksla w sposób kategoryczny można stwierdzić, iż poręczenie wekslowe pozwanej jest ważne - pozbawione wad formalnych skutkujących stwierdzeniem jego nieważności.

W zarzutach pozwana stwierdziła, iż powód nie odjął od żądanej kwoty ceny za jaką samochód sprzedał ani ewentualnych korzyści jakie uzyskał w wyniku rozwiązania umowy. Podniosła, iż na skutek rozwiązania umowy leasingu powód nie poniósł żadnej szkody, wobec zawarcia umowy leasingu pojazdu z Anną Nowak. Te kwestie regulowały umowa leasingu i ogólne warunki leasingu, którą zaakceptowały strony procesu. Mianowicie powód oddał Janowi Kowalskiemu samochód do korzystania. Pomimo powyższego Jan Kowalski nie uregulował na rzecz powoda comiesięcznych rat, co skutkowało wypowiedzeniem umowy leasingu i zwrotem przez niego przedmiotu leasingu. Wypowiedzenie było z wyłącznej winy Jana Kowalskiego (§ 13.2.3 ogólnych warunków leasingu). Powód wyliczył zadłużenie pozwanego z tytułu kolejnych rat leasingowych (faktury), ubezpieczenia (§ 6 umowy leasingu i § 11 ogólnych warunków leasingu - faktura PZU S.A.), opłat administracyjnych (wezwania do zapłaty - faktury), odszkodowania z tytułu przedwczesnego zakończenia umowy leasingu (wyliczone zgodnie z § 13.3 ogólnych warunków leasingu - nota księgowa). Zgodnie z § 13.3 ogólnych warunków leasingu w przypadku wypowiedzenia umowy przez finansującego z przyczyn leżących po stronie korzystającego (tutaj zwłoka w zapłacie 3 rat leasingowych), dotychczas zapłacone raty nie podlegają zwrotowi, a finansujący uprawniony jest do natychmiastowego przejęcia posiadania przedmiotu leasingu. Korzystający zapłaci wówczas na Recz finansującego odszkodowanie z tytułu przedwczesnego zakończenia leasingu (a finansujący wystawi korzystającemu notę z wyliczeniem tej kwoty) stanowiące sumę: kwoty wszystkich rat leasingowych przewidzianych w umowie za cały podstawowy okres leasingu, a niezapłaconych dotychczas wraz z wartością końcową, zdyskontowanej stawką równą połowie stawki bazowej obowiązującej w dniu rozwiązania umowy oraz kosztów i wydatków związanych z przejęciem oraz zbyciem przedmiotu leasingu. W nocie finansujący określi termin płatności wyliczonego odszkodowania. Finansujący zwróci część zapłaconego odszkodowania w wysokości równej cenie netto uzyskanej w wyniku sprzedaży przejętego przez finansującego przedmiotu leasingu, pomniejszonej o koszty sprzedaży o ile finansujący otrzyma cenę sprzedaży nie później niż w ciągu 6 miesięcy od dnia rozwiązania umowy. W ocenie Sądu powyższy zapis umowy jest jednoznaczny. Tak więc skoro powódka nie sprzedała przedmiotu leasingu, tym bardziej nie uzyskała za niego ceny sprzedaży. Tym samym odszkodowanie nie mogło być pomniejszone. Suma wekslowa obejmowała tak wyliczoną należność, uwzględniającą także odszkodowanie Pozwana nie wykazała, że zadłużenia nie było lub było inne niż wpisane przez wierzyciela na wekslu, choć to na niej spoczywał ciężar dowodu. § 13.3 OWL nie jest również sprzeczny z art. 709¹⁵ kodeksu cywilnego oraz z zasadami współżycia społecznego. Powyższy przepis stanowi, że w razie wypowiedzenia przez finansującego umowy leasingu na skutek okoliczności, za które korzystający ponosi odpowiedzialność, finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie, a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści jaki finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i rozwiązania umowy. Prawna dopuszczalność umieszczenia w umowie leasingu klauzuli rozszerzającej odpowiedzialność odszkodowawczą korzystającego nie może być zakwestionowana w świetle art. 353¹ k.c. (wyrok SN z dnia 15 marca 2005 roku I CK 682/04 publ pr. bankowe 2005/9/39). Przepis ten nie ma charakteru bezwzględnie obowiązującego. Tym samym strony mogły inaczej uregulować odpowiedzialność korzystającego z leasingu(zasada swobody umów) w razie wcześniejszego wypowiedzenia przez finansującego umowy leasingu na skutek okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi korzystający. Przedstawiony przez pozwaną wyrok Sądu Najwyższego dotyczył innego stanu faktycznego i jego rozważania nie mogły znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. W myśl art. 493 § 1 k.p.c. w piśmie zawierającym zarzuty pozwany powinien, poza elementami wskazanymi w art. 480³ § 2 k.p.c., wymienić fakty, z których wywodzi żądania, i dowody na wykazanie każdego z nich.

Przedstawiony pozwanej do zapłaty weksel spełnia wszystkie wymagania dotyczące formy i treści, przewidziane w ustawie z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe (Dz. U. z 1936 r. poz. 374). Niezupełny w chwili wystawienia, weksel mógł zostać wypełniony później przez powoda, co wynika z art. 10 w zw. z art. 103 przywołanej ustawy. Tak więc powód był uprawniony do wypełnienia weksla na sumę zadłużenia wynikającego z umowy leasingu wraz z odsetkami, której to kwoty pozwana w toku procesu skutecznie nie zakwestionowała.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 493§4 k.p.c. nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym należało utrzymać w mocy w całości.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Wobec przegrania procesu przez pozwaną Sąd obciążył ją obowiązkiem zwrotu kosztów procesu powódce (opłata od pozwu - 250 złotych, koszty zastępstwa procesowego - 500 złotych). Wobec okoliczności które były podstawą zwolnienia powódki od kosztów sądowych Sąd na podstawie art. 102 k.p.c. nie obciążył jej pozostałymi kosztami sądowymi (opłata od zarzutów, koszt opinii biegłych), przejmując je na rachunek Skarbu Państwa.

/-/ SSO Anna Kowalska