Wyrok Sądu Rejonowego

Sygn. akt I C 1234/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 maja 2024 r.

Sąd Rejonowy w Warszawie, VII Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: Anna Kowalska

Protokolant: Jan Nowak

po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2024 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa Kredyt Bank S.A.

przeciwko Tomaszowi Wiśniewskiemu

o zapłatę 10 000 zł

I. Oddala powództwo;

II. Obciążą powoda kosztami procesu w zakresie poniesionym.

Anna Kowalska

Uzasadnienie sporządzone na skutek wniosku strony

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 10 marca 2023 r. powód Kredyt Bank S.A. wniósł o zasądzenie od pozwanego Tomasza Wiśniewskiego kwoty 10 000 zł wraz z umownymi odsetkami w wysokości odsetek maksymalnych od kwot: 5 000 zł od dnia 1 stycznia 2023 do dnia zapłaty oraz 5 000 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty i kosztami procesu według norm przepisanych, w tym opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, że w dniu 5 stycznia 2022 r. pomiędzy powodem Kredyt Bank S.A. a pozwanym Tomaszem Wiśniewskim zawarta została umowa kredytu nr KR/2022/00123. Pozwany zobowiązał się spłacać kredyt w comiesięcznych ratach. Do dnia dzisiejszego należność z tytułu przedmiotowej umowy nie została w całości spłacona. W związku z rażącym naruszeniem przez pozwanego warunków umowy kredytu z dnia 5 stycznia 2022 r. nr KR/2022/00123 (brak spłat mimo wysłanych monitów i wezwań do uregulowania zadłużenia), Bank wypowiedział umowę. Po upływie okresu wypowiedzenia, w dniu 1 lutego 2023 r., cały kredyt został postawiony w stan natychmiastowej wymagalności. Pomimo upływu wyznaczonego w ten sposób ostatecznego terminu spłaty kredytu, kredytobiorca nie zwrócił całości zadłużenia. Powód wnosi o kwotę kapitału oraz odsetki, których powód nie kapitalizuje. Podane w pozwie kwoty zostały naliczone na dzień sporządzenia pozwu. Powód wnosi o zasądzenie dalszych należnych odsetek umownych w wysokości odsetek maksymalnych określonych jako czterokrotność wysokości stopy kredytu lombardowego NBP. Prawo dochodzenia tych odsetek powód zastrzegł w umowie. Wyliczone kwotowo odsetki umowne wskazane w żądaniu pozwu naliczane są od zaległych rat kapitałowych obciążających pozwanego, od całego wymagalnego kapitału począwszy od postawienia go w stan natychmiastowej wymagalności do dnia wydruku pozwu, z uwzględnieniem oprocentowania kredytu wskazanego w umowie. Wyliczone kwotowo odsetki wskazane w żądaniu pozwu naliczone zostały według stopy odsetek maksymalnych (od zaległych rat kapitałowych oraz od całego wymagalnego kapitału). Prawo dochodzenia tych odsetek powód zastrzegł w umowie.

W dniu 20 marca 2023 r. został wydany nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym.

Sprzeciw od powyższego nakazu zapłaty w dniu 5 kwietnia 2023 r. wniosła Anna Wiśniewska, która wskazała, że pozwany jest osobą częściowo ubezwłasnowolnioną.

Jej sprzeciw został odrzucony postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2023 r.

W dniu 25 kwietnia 2023 r. kurator pozwanego wniósł sprzeciw od powyższego nakazu zapłaty skarżąc go w całości.

W złożonym w dniu 10 maja 2023 r. piśmie procesowym powód wniósł o zasądzenie należności żądanej w pozwie. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 5 stycznia 2022 r. pozwany zawarł ze stroną powodową umowę pożyczki. Pozwany zobowiązał się spłacać zadłużenie w miesięcznych ratach, płatnych do drugiego dnia każdego miesiąca. Pozwany jest osobą ubezwłasnowolnioną częściowo. W związku z tym ważność czynności prawnej dokonanej przez osobę częściowo ubezwłasnowolnioną uzależniona jest od potwierdzenia tej czynności przez jej kuratora. W związku z tym strona powodowa wnosi o zobowiązanie kuratora do złożenia oświadczenia czy potwierdza dokonanie czynności prawnej, jaką jest zawarta umowa będąca podstawą niniejszego roszczenia.

Zgodnie z art. 82 k.c. stan, o którym mowa w artykule musi wystąpić w chwili składania oświadczenia woli, dlatego też samo wykazanie, iż pozwany jest osobą chorą psychicznie nie wystarcza dla uznania jego oświadczenia za nieważne. Choroba psychiczna i niedorozwój umysłowy nie powodują same przez się skutków z art. 82 k.c. Między nimi a stanem w konkretnym momencie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli musi zachodzić związek przyczynowy. Stosownie do art. 13 § 1 k.c. i art. 16 § 1 k.c. choroba psychiczna, niedorozwój umysłowy albo innego rodzaju zaburzenia psychiczne (w szczególności pijaństwo lub narkomania) mogą być przyczyną ubezwłasnowolnienia. Samo niedołęstwo umysłowe nie powoduje jeszcze nieważności czynności prawnej (Adam Brzozowski: Komentarz do art. 82 kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145), [w:] Jan Kowalski, Kodeks cywilny. Księga pierwsza. Część ogólna. Komentarz, Warszawa, 2020). Podnieść należy, iż osoby chore psychicznie, będące pod opieką lekarza oraz przyjmujące odpowiednie leki, mogą podejmować decyzje i mogą skutecznie dokonywać czynności prawnych, m. in. zaciągać zobowiązania.

Na marginesie strona powodowa podaje, iż w przypadku uznania przez Sąd powyższych argumentów za nieuzasadnione, zastosowanie będą miały przepisy kodeksu cywilnego o bezpodstawnym wzbogaceniu. Z ostrożności procesowej, jeśli przyjąć, iż podstawa świadczenia, w tym przypadku umowa o pożyczki, była nieważna, to oznacza, iż strona powodowa nie była zobowiązana do świadczenia na rzecz pozwanego. W związku z tym, pozwany na mocy art. 405 k.c. zobowiązany jest do zwrotu równowartości kwoty, o którą się wzbogacił. Nie ulega żadnym wątpliwościom, iż strona powodowa poniosła szkodę w wysokości udzielonego kredytu oraz braku zysku z odsetek umownych należnych stronie powodowej z tytułu udzielonego kredytu, które byłyby należne w przypadku zawarcia ważnej umowy.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powód Kredyt Bank S.A. zawarł z pozwanym Tomaszem Wiśniewskim w dniu 5 stycznia 2022 r. umowę kredytu nr KR/2022/00123. Przedmiotem umowy była kwota 10 000 zł, w tym 9 000 zł do dyspozycji pozwanego, a na pozostałą kwotę składają się koszty związane z udzieleniem kredytu. Pozwany zobowiązał się spłacać kredyt w comiesięcznych ratach. Do dnia dzisiejszego należność z tytułu przedmiotowej umowy nie została w całości spłacona. Bank wypowiedział umowę i po upływie okresu wypowiedzenia, w dniu 1 lutego 2023, cały kredyt został postawiony w stan natychmiastowej wymagalności. Pomimo upływu wyznaczonego w ten sposób ostatecznego terminu spłaty kredytu, kredytobiorca nie zwrócił całości zadłużenia.

(bezsporne, dowód: umowa kredytu z dnia 5 stycznia 2022 r. nr KR/2022/00123 - k. 5)

W chwili podpisywania umowy pozwany był osobą ubezwłasnowolnioną częściowo. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2021 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie oznaczonej sygnaturą akt III Ns 123/21 częściowo ubezwłasnowolnił pozwanego Tomasza Wiśniewskiego z powodu choroby psychicznej.

(dowód: postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2021 r., III Ns 123/21 - k. 10)

Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2022 r. Sąd Rejonowy w Warszawie, V Wydział Rodzinny i Nieletnich, w sprawie oznaczonej sygnaturą akt V RNs 456/22, ustanowił kuratelę dla częściowo ubezwłasnowolnionego Tomasza Wiśniewskiego, a obowiązki kuratora polegające na reprezentowaniu pozwanego i na zarządzie jego majątkiem powierzył Annie Wiśniewskiej.

(dowód: postanowienie Sądu Rejonowego w Warszawie, V RNs 456/22 - k. 15)

Powyższy stan faktyczny nie był przedmiotem sporu, został ustalony na podstawie bezspornych twierdzeń stron oraz dokumentów urzędowych i prywatnych, których nikt nie kwestionował, a i Sąd nie znalazł ku temu podstaw.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo było bezzasadne.

Zgodnie z art. 15 Kodeksu cywilnego ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy ukończyli lat trzynaście, oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo. W myśl art. 16 k.c. osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw. Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratelę.

Zgodnie z art. 17 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego. W art. 18 k.c. określone są warunki ważności czynności prawnych dokonanych przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych. Ważność umowy, która została zawarta przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego, zależy od potwierdzenia umowy przez tego przedstawiciela. Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może sama potwierdzić umowę po uzyskaniu pełnej zdolności do czynności prawnych. Strona, która zawarła umowę z osobą ograniczoną w zdolności do czynności prawnych, nie może powoływać się na brak zgody jej przedstawiciela ustawowego. Może jednak wyznaczyć temu przedstawicielowi odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że pozwany w chwili zawierania umowy z powodem był osobą ubezwłasnowolnioną częściowo, a co za tym idzie osobą ograniczoną w zdolności do czynności prawnej. Ważność zawartej w dniu 5 stycznia 2022 r. umowy zależała od potwierdzenia jej przez kuratora albo przez samego pozwanego, jeśliby odzyskał pełną zdolność do czynności prawnych. Z ustalonego stanu faktycznego nie wynika, aby kurator potwierdził zawarcie umowy. Pozwany jest nadal ubezwłasnowolniony częściowo. Z uwagi na powyższe umowa jest nieważna, a powództwo na podstawie art. 17 i 18 k.c. należało oddalić.

Niniejsza sprawa toczyła się według przepisów o postępowaniu uproszczonym. Zgodnie z art. 5054 § 1 k.p.c. zmiana powództwa jest niedopuszczalna. Przepisów art. 75-85 oraz art. 194-196 i art. 198 nie stosuje się. Skoro powód w pozwie wybrał określoną podstawę dochodzenia swoich roszczeń, nie może później powoływać się na inne podstawy- jak to uczynił w swoim piśmie z dnia 10 maja 2023 r. wskazując na przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu. Na marginesie należy tylko zaznaczyć, że powód nawet nie powołał w toku przesłanek odpowiedzialności wynikającej z przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Zaistnienie szkody nie jest przesłanką do dochodzenia należności na podstawie art. 405 k.c.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Powód w całości przegrał proces, stąd winien ponieść jego koszty, które sprowadzają się wyłącznie do poniesionych przez niego kosztów sądowych.

Anna Kowalska