Wyrok Sądu Pracy

XXI P 123/21 dnia 15 marca 2023 r.

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Sąd Rejonowy w Warszawie, ul. Marszałkowska 123 w składzie następującym:

Przewodniczący SSR Anna Kowalska

Ławnicy: Jan Nowak, Maria Wiśniewska

Protokolant Piotr Zieliński

po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2023 r. w Warszawie, ul. Marszałkowska 123

przy udziale -

sprawy z powództwa Krystyny Malinowskiej

przeciwko "Szkoła Podstawowa nr 10" w Warszawie, ul. Kwiatowa 7

o wyrównanie nagrody jubileuszowej

oddala powództwo

/-/ Piotr Zieliński /-/ SSR Anna Kowalska /-/ Jan Nowak

XXI P 123/21

UZASADNIENIE

W pozwie skierowanym do Sądu Rejonowego w Warszawie, Krystyna Malinowska działająca przez pełnomocnika wniosła o wyrównanie nagrody jubileuszowej w kwocie 1500 zł. Była to różnica w wysokości nagrody jaką by otrzymała, gdyby uwzględnić okres zatrudnienia jako osoba współpracująca - za 2 lata pracy zawodowej - w stosunku do otrzymanej nagrody jubileuszowej za 20 lat pracy - bez uwzględnienia tegoż okresu. Na rozprawie w dniu 20 marca 2023 r. pełnomocnik powódki rozszerzył powództwo domagając się z tytułu wyrównania nagrody jubileuszowej kwoty 1800 zł - zgodnie z informacją dyrektora pozwanej placówki (pozew k. 1, protokół rozprawy k. 3.

W odpowiedzi na pozew dyrektor pozwanej "Szkoła Podstawowa nr 10" w Warszawie, ul. Kwiatowa 7 wniósł o oddalenie powództwa w całości (odpowiedź na pozew k. 1-12).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Krystyna Malinowska była zatrudniona w "Szkole Podstawowej nr 10" w Warszawie w okresie od dnia 1 września 1998 r. do dnia 30 czerwca 2018 r. na podstawie umowy o pracę (świadectwo pracy).

W związku z rozwiązaniem stosunku pracy powódce wypłacono nagrodę jubileuszową za 20 lat pracy zawodowej. Powódka otrzymała wcześniej nagrodę jubileuszową za odpowiednio 10 lat pracy i 15 lat pracy. Pozwana nie zaliczyła do okresu zatrudnienia uprawniającego do nagrody jubileuszowej, okresu zatrudnienia jako osoba współpracująca w firmie swojego męża Adam Malinowski (odpowiedź na pozew k. 11-12, pismo k. 15, zeznanie Adam Malinowski k. 37-38).

Powódka w okresie od dnia 1 lipca 1996 r. do dnia 31 sierpnia 1998 r. była zatrudniona w firmie "Malinowski i Synowie" jako osoba współpracująca. Powódka nie miała określonego wynagrodzenia za pracę, zakresu obowiązków, stanowiska, z urlopów wypoczynkowych nie korzystała. Powódka miała zadaniowy czas pracy. Umowa o pracę powódki nie określała warunków pracy i płacy. Powódka została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego w tym okresie jako osoba współpracująca. Składki do ZUS z tego tytułu odprowadzono (zaświadczenie k. 2, świadectwo pracy k. 7, zeznanie świadków Jan Kowalski k. 35-36, powódki Krystyna Malinowska k. 36-37, umowa o pracę z dnia 1 lipca 1996 r. - akta osobowe powódki).

Kwota przysługującej powódce nagrody jubileuszowej, a właściwie jej wyrównania - przy założeniu słuszności roszczenia wynosiła 1800 zł. Wynagrodzenie miesięczne z ostatnich trzech miesięcy pracy wyliczone jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy wyniosło 4500 zł (informacja k. 14, zaświadczenie k. 13).

Sąd ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o dowód z zeznań świadków, przesłuchania stron oraz złożone dokumenty. Zasadniczo stan faktyczny był bezsporny.

Sąd zważył co następuje:

Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Problematykę nagród jubileuszowych w pozwanej regulował Zakładowy Układ Zbiorowy Pracy. W myśl art. 6 ust. 2 do okresu pracy uprawniającego do nagrody jubileuszowej wlicza się wszystkie poprzednie zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. W razie równoczesnego pozostawania w więcej niż jednym stosunku pracy, do okresu pracy uprawniającego do nagrody wlicza się jeden z tych okresów.

Problem prawny w niniejszej sprawie polegał na udzieleniu odpowiedzi na pytanie czy świadectwo pracy powódki za okres od dnia 1 lipca 1996 r. do dnia 31 sierpnia 1998 r. wskazujące jej zatrudnienie jako osoby współpracującej podlega zaliczeniu do okresu pracy uprawniającego do nagrody jubileuszowej.

Odpowiedź na to pytanie jest negatywna. Nagroda jubileuszowa stanowi szczególny przywilej pracowników, który nie ma charakteru powszechnego, gdyż dotyczy jedynie tych pracowników dla których świadczenie to przewidziano w normach branżowych lub w przepisach zakładowych. Pracodawca może ustanowić prawo do nagrody jubileuszowej w układzie zbiorowym pracy. Tak też określiła pozwana w niniejszej sprawie. Pracodawcy mogą w sposób swobodny ustalać także warunki, od których zależy nabycie prawa do nagrody jubileuszowej oraz sposoby obliczania czasu pracy potrzebnego do uzyskania nagrody.

W pozwanej prawo do nagrody jubileuszowej regulował Zakładowy Układ Zbiorowy Pracy, który nie zawierał w tym zakresie odesłania do Zarządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 maja 2001 r. w sprawie ustalenia okresów pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej (M.P. z 2001 r. Nr 44, poz. 338 z późn. zm.). Choć nawet gdyby przyjąć zastosowanie niniejszego aktu, okres współpracy nie mógłby zostać zaliczony do okresu pracy uprawniającego do nagrody jubileuszowej.

Zakładowy Układ Zbiorowy Pracy określał, iż do nagrody jubileuszowej wlicza się poprzednie zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy od którego zależą uprawnienia pracownika. W pierwszej kolejności należałoby podnieść, iż świadectwo pracy nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 k.p.c. Samo przez się nie tworzy praw podmiotowych ani ich nie pozbawia. Nie ma też cech wyłączności w zakresie dowodowym w postępowaniu o realizację tych praw (vide uzasadnienie uchwały z dnia 24 października 1991 r. III PZP 15/90 OSNCP z 1992 r. z. 4 poz. 45).

Polskie prawo nie zna ograniczeń swobody umów ze względu na to, iż strony są ze sobą spokrewnione (podobnie małżonkowie). Przy założeniu wyraźnego oddzielenia sfer życia zawodowej i rodzinnej, stosunek pracy między małżonkami nie jest wykluczony.

Przepisy ZUZP wiążą nabycie prawa do nagrody jubileuszowej z pracowniczym okresem zatrudnienia. W myśl art. 2 k.p. pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Adam Malinowski zeznał, iż traktował swoją żonę jako współpracownika. Takie też wystawił świadectwo pracy. Status prawny takiej osoby określał art. 26 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (Dz.U. z 2004 r. Nr 46 poz. 250). Ustawa nie zawiera definicji tego pojęcia. Elementami decydującymi o uznaniu danej osoby za "współpracownika", było prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego z właścicielem firmy oraz współpraca w określonym wymiarze czasu przy prowadzeniu tej działalności. Możliwe było aby osoba należąca do kręgu osób wymienionych w art. 26 uzyskała status pracownika. Powódka zawarła ze swoim mężem - właścicielem firmy "Malinowski i Synowie" umowę o pracę jako osoba współpracująca. Było to jednak współdziałanie z prowadzącym działalność gospodarczą wolne od elementów składających się na pojęcie stosunku pracy. Również organ rentowy traktował powódkę jako osobę współpracującą, stąd ustalona kwota składek za osobę współpracującą. Powódka nie została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego pracowniczego.

W ocenie Sądu sam fakt zawarcia umowy o pracę nie przesądza, iż w spornym okresie powódka była zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Brak było bowiem elementów warunkujących podjęcie takiego zatrudnienia oraz elementów kreujących stosunek pracy. Jak zeznała powódka oraz jej mąż, Krystyna Malinowska nie miała określonego wynagrodzenia za pracę, czasu pracy, zakresu obowiązków, stanowiska, nie korzystała z urlopów wypoczynkowych. Umowa o pracę nie określała warunków pracy i płacy. W tym stanie brak było cech charakterystycznych dla umowy o pracę, a w szczególności wykonywania przez pracownika pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem w miejscu i czasie wyznaczonym do tego przez pracodawcę za wynagrodzeniem (art. 22 § 1 k p). Adam Malinowski nie prowadził akt osobowych pracownika-powódki. Powyższe przesądza, iż w istocie stosunek pracy powódki w okresie od dnia 1 lipca 1996 r. do dnia 31 sierpnia 1998 r. był fikcją.

Jak wyżej wspomniano ZUZP wiązał nagrodę jubileuszową z pracowniczym okresem zatrudnienia. Wobec stwierdzenia, iż wykonywane przez powódkę obowiązki w spornym okresie zatrudnienia nie miały charakteru pracowniczego jak również z mocy odrębnych przepisów nie podlegały wliczeniu do okresu pracy od którego zależą uprawnienia pracownicze (vide zarządzenie MPiPS z dnia 23 maja 2001 r. w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej...) powództwo należało oddalić.

/-/ SSR Anna Kowalska