Wyrok Sądu Rejonowego

I C/245/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

dnia 15 maja 2023 r.

Sąd Rejonowy w Warszawie Wydział X Pracy

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSR Anna Kowalska

Ławnicy: Jan Nowak, Maria Wiśniewska

Protokolant: st. sekr. sąd. Piotr Zieliński

po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2023 r. w Warszawie

sprawy z powództwa "Orlen" S.A. w Warszawie

przeciwko Janinie Malinowskiej

o zapłatę

(1) Zasądza od pozwanej Janiny Malinowskiej na rzecz powódki "Orlen" S.A. w Warszawie kwotę 5432,50 zł (pięć tysięcy czterysta trzydzieści dwa złote pięćdziesiąt groszy) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 12 stycznia 2022 r. do dnia zapłaty - tytułem wyrównania szkody powstałej w mieniu powierzonym;

(2) Zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 1250,00 zł (jeden tysiąc dwieście pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu (w tym kwotę 800,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego);

/-/ Anna Kowalska /-/ Jan Nowak /-/ Maria Wiśniewska

UZASADNIENIE

Dnia 10 stycznia 2023 r. "Orlen" S.A. w Warszawie (powódka) wystąpiła przeciwko Janinie Malinowskiej (pozwanej) z pozwem o zapłatę kwoty 5432,50 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 12 stycznia 2022 r. do dnia zapłaty - tytułem wyrównania szkody powstałej w mieniu powierzonym na podstawie umowy o wspólnej odpowiedzialności materialnej. Nadto powódka wniosła o zasądzenie od pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na pozew z dnia 28 stycznia 2023 r. pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. Pozwana podniosła, że żądana od niej kwota stanowi niedobór w paliwie i akcesoriach na stacji benzynowej w Warszawie spowodowany nieprawidłowościami, za które pozwana nie ponosi odpowiedzialności (k. 25).

Sąd ustalił, co następuje:

Pozwana była zatrudniona u powódki na stacji benzynowej w Warszawie od dnia 15 marca 2020 r.

Dnia 5 stycznia 2022 r. pozwana zawarła z powódką kolejną umowę o wspólnej odpowiedzialności materialnej za mienie znajdujące się na stacji benzynowej po przeprowadzeniu rocznej inwentury paliwa i towarów handlowych znajdujących się na stacji. Pozwana w toku procesu nie kwestionowała faktu zawarcia umowy o odpowiedzialności materialnej w dniu 5 stycznia 2022 r.

W dniu 5 stycznia 2022 r. oprócz pozwanej na stacji benzynowej było zatrudnionych jeszcze 4 innych osób, w tym kierownik stacji Adam Kowalski. Na mocy tej umowy pozwana ponosiła wraz z innymi pracownikami stacji odpowiedzialność za ewentualne niedobory w towarach - akcesoriach znajdujących się w sklepie na stacji benzynowej oraz paliwie w stosunku 16% (= 80% / 5 szeregowych pracowników), bowiem w 20% odpowiedzialność za powierzone mienie ponosił kierownik stacji benzynowej. Umowę przygotowaną przez pracownicę powódki Katarzynę Nowak podpisali wszyscy pracownicy stacji benzynowej; otrzymali oni po jednym egzemplarzu umowy.

Zawarcie umowy z dnia 5 stycznia 2022 r. było poprzedzone przeprowadzeniem inwentury zdawczo - odbiorczej w dniu 2 stycznia 2022 r., której prawidłowości pozwana nie kwestionowała, a która wykazała niedobór na kwotę 250,00 zł i który to niedobór został przez pracowników pokryty.

dowód: umowa o pracę z dnia 15 marca 2020 r. - k. 5, umowa o odpowiedzialności materialnej pracowników za powierzone mienie - k. 10, plik arkuszy spisowych - k. 15 (koperta), oświadczenie pracowników z dnia 2 stycznia 2022 r. - k. 20, nota obciążeniowa z dnia 5 stycznia 2022 r. - k. 22, dowód zapłaty niedoboru - k. 24, zeznania świadków: Adam Kowalski - k. 30, Katarzyna Nowak - k. 35, Tomasz Wiśniewski - k. 40, zeznania stron: powódki (członka zarządu Piotr Zieliński) - k. 45, pozwanej - k. 50

W związku z planowaną likwidacją stacji i jej sprzedażą, powódka przeprowadziła w dniu 15 marca 2022 r. inwenturę nadzwyczajną za okres od dnia 5 stycznia 2022 r. do dnia 15 marca 2022 r. (dalej: I inwentura). Powódka zarządziła tę inwenturę po otrzymaniu informacji o prawdopodobnych nieprawidłowościach na stacji w sprzedaży towarów i paliwa przez jej pracowników.

Inwentura trwała od godz. 20:00 w dniu 15 marca 2022 r. do godz. 6:00 dnia 16 marca 2022 r. Inwenturę przeprowadzono na podstawie zarządzenia wewnętrznego, a w skład 3-osobowej komisji inwentaryzacyjnej weszli: Małgorzata Jankowska - prokurent powódki, jako przewodnicząca, Andrzej Nowak - członek zarządu powoda oraz Barbara Zielińska - pracownik powódki - kierownik bazy paliw. W spisywaniu towarów z natury na arkusze inwentaryzacyjne brali udział wszyscy pracownicy powódki, w tym pozwana. Pracownicy, w tym pozwana, nie wnosili "zastrzeżeń do kompletności spisów i pracy zespołu spisowego", przyznając, że "wszystkie składniki powierzone (ich) pieczy zostały objęte spisem".

Inwentura ta wykazała niedobór w kwocie 2500,00 zł w zakresie towarów handlowych - akcesoriów oraz w kwocie 2000,00 zł w zakresie paliwa - łącznie na kwotę 4500,00 zł. Stwierdzonym niedoborem powódka obciążyła pozwaną w części wynikającej z umowy o odpowiedzialności materialnej, kwotą 720,00 zł (= 16% * 4500,00 zł).

Inwentura ta odbyła się z udziałem głównej księgowej powoda Elżbieta Wiśniewska, która przyjechała na stację pouzupełniać arkusze spisowe, ponumerować pozycje i arkusze, nanosząc ich numerację do zeszytu tzw. rejestru. Przyjechała na stację około godz. 23:00 w nocy z 15 na 16 marca 2022 r., a wyjechała pomiędzy godz. 1:00 a 2:00 w nocy 16 marca 2022 r. W arkuszach inwentaryzacyjnych nie wykazano obrotów paliwem, natomiast wykazano ubytki naturalne paliwa.

Po przeprowadzeniu I inwentury pracownicy nie wnosili zastrzeżeń do prawidłowości jej przeprowadzenia, jeśli chodzi o akcesoria. Natomiast były zastrzeżenia, co do sposobu rozliczenia paliwa i zostały wystawione nowe skorygowane noty obciążeniowe. Nieprawidłowość w rozliczeniu paliwa w inwenturze 1 polegała na nieuwzględnieniu paliwa w rurach. Księgowość poinformowała pracowników, w tym pozwaną o wyniku inwentury. Kopie arkuszy inwentaryzacyjnych pozostawiono na stacji.

dowód: dokumentacja dotycząca I inwentury: plik arkuszy spisowych - k. 55 (koperta), protokół komisji inwentaryzacyjnej - k. 60, rozliczenie paliwa - k. 65, protokół weryfikacji różnic inwentaryzacyjnych - k. 70, oświadczenie pracowników dotyczące prawidłowości spisu - k. 75, pismo powódki do pozwanej (wezwanie do zapłaty) - k. 80, zeznania świadków: Małgorzata Jankowska - k. 85, Andrzej Nowak - k. 90, zeznania stron: powódki (członka zarządu Piotr Zieliński) - k. 95, pozwanej - k. 100

W związku z wystąpieniem tak dużych niedoborów i po zgłoszeniu zastrzeżeń ustnych przez pracowników powoda w dniu 20 kwietnia 2022 r. powód przeprowadził na stacji paliw kolejną inwenturę za okres od dnia 16 marca 2022 do 20 kwietnia 2022 r. (dalej: II inwentura). Przed przeprowadzeniem II inwentury wszyscy pracownicy otrzymali wypowiedzenia umów o pracę z możliwością przejścia do nowego pracodawcy, który miał przejąć stację, na co jednak żaden z nich nie wyraził zgody. II inwenturę przeprowadzono na podstawie zarządzenia wewnętrznego, a w skład komisji inwentaryzacyjnej weszli: Krzysztof Kowalczyk - przewodniczący oraz Grzegorz Nowak, Magdalena Wiśniewska i Dariusz Zieliński. Inwentaryzacja trwała od godz. 20:00 dnia 20 kwietnia 2022 r. do godz. 6:00 dnia 21 kwietnia 2022 r. W czasie przeprowadzania tej inwentury obecnych było jedynie 2 pracowników stacji paliw. Pozostali pracownicy, pomimo prób zawiadomienia ich, nie stawili się, bowiem w okresie od 17 kwietnia do 20 kwietnia 2022 r. przebywali na zwolnieniach lekarskich. W stosunku do pozwanej próbę zawiadomienia o inwenturze podjął Grzegorz Nowak - nie zastał jednak pozwanej pod znanym powódce ul. Polna 12 m. 15 Warszawa zamieszkania, a próby nawiązania kontaktu 555-123-456 okazały się bezskuteczne, gdyż pozwana 555-123-456 nie odbierała.

II inwentura wykazała niedobór w zakresie towarów handlowych - akcesoriów na kwotę 1000,00 zł oraz w zakresie paliwa na kwotę 1500,00 zł, łącznie na kwotę 2500,00 zł, którym to niedoborem obciążono pozwaną w części wynikającej z umowy o odpowiedzialności materialnej, 400,00 zł (= 16% * 2500,00 zł).

Inwentura przebiegała prawidłowo. Podobnie jak w trakcie I inwentury, główna księgowa powódki Elżbieta Wiśniewska numerowała arkusze i wpisywała ich numerację do zeszytu rejestrowego. Oprócz tego spisywała też towar z natury. Towar najpierw był spisywany, potem ładowany na samochód i dopiero potem wywożony na bazę paliw powoda.

Obecni na stacji pracownicy podpisali oświadczenia, że nie wnoszą zastrzeżeń do sposobu przeprowadzenia inwentury.

Księgowość poinformowała pracowników, w tym pozwaną o wyniku inwentury. Kopie arkuszy inwentaryzacyjnych pozostawiono na stacji.

W wyniku obu przeprowadzonych inwentur powódka ustaliła łączny niedobór w zakresie towarów handlowych w kwocie 3500,00 zł (= 2500,00 zł + 1000,00 zł), natomiast w zakresie paliwa w kwocie 3500,00 zł (= 2000,00 zł + 1500,00 zł). Tym samym łączna kwota wierzytelności pozwanej wobec powódki z tytułu odpowiedzialności materialnej wyniosła 1120,00 zł (= 720,00 zł (I inwentura) + 400,00 zł (II inwentura)). Pozwana nie wniosła zastrzeżeń do żadnej z dwóch przeprowadzonych inwentur.

dowód: dokumentacja dotycząca II inwentury: plik arkuszy spisowych - k. 105 (koperta), protokół komisji inwentaryzacyjnej - k. 110, rozliczenie paliwa - k. 115, protokół weryfikacji różnic inwentaryzacyjnych - k. 120, oświadczenia pracowników dotyczące prawidłowości spisu - k. 125, pismo powódki do pozwanej (wezwanie do zapłaty) - k. 130, zeznania świadków: Krzysztof Kowalczyk - k. 135, Grzegorz Nowak - k. 140, zeznania powódki (członka zarządu Piotr Zieliński) - k. 145

Co do zasady zawiadamianie o inwenturach u powoda wyglądało w ten sposób, że prokurent Małgorzata Jankowska 555-987-654 na stację paliw i informowała że za 2 tygodnie czy za tydzień będzie inwentura. Prokurent rozmawiała z kierownikiem, a on przekazywał informacje o inwenturze pracownikom. Wszyscy pracownicy łącznie z pozwaną dowiadywali się o planowanej inwenturze przebywając na swojej zmianie, w pracy. Dowiadywali się 2 tygodnie wcześniej, a nie w dniu inwentury, albo dzień przed nią. Inwentury na stacji paliw w Warszawie odbywały się w zasadzie raz do roku w styczniu, taki był przyjęty okres finansowania. Wyjątkiem była inwentury z marca 2022 r. i z kwietnia 2022 r., kiedy to powódka próbowała na różne sposoby zawiadomić pracowników, co w przypadku I inwentury odniosło skutek, natomiast w przypadku II inwentury skutkowało obecnością jedynie 2 pracowników.

W okresie pomiędzy przeprowadzaniem obu inwentur, w okresie od dnia 16 marca 2022 r. do dnia 20 kwietnia 2022 r., a konkretnie w dniach 26 marca i 27 marca 2022 r. (dwie następujące po sobie zmiany nocne w ciągu jednego weekendu, czyli 26/27 marca i 27/28 marca) na stacji benzynowej przebywał Michał Wojciechowski niebędący pracownikiem stacji paliw, którego powódka poprosiła o pilnowanie stacji z uwagi na braki personalne i bezpieczeństwo stacji. Przebywał on w miejscach, do których mieli dostęp klienci, np. w sklepie, nie przebywał w miejscach, do których mieli dostęp tylko pracownicy odpowiedzialni materialnie, np. za ladą w magazynie. Nie uczestniczył w rozliczeniu pieniędzy, był świadomy sytuacji panującej na stacji i świadomie unikał kontaktu z pieniędzmi. Co prawda jego nazwisko znalazło się (zostało wydrukowane) na raportach sprzedaży oraz fakturach, jednakże wynikało z procedur sprzedaży stosowanych u powódki (zawsze wymieniano w tych dokumentach nazwiska obu osób obecnych na danej zmianie) oraz faktu, iż Michał Wojciechowski był jedną z dwóch osób, która znajdowała się na stacji paliw w dniach 26 marca i 27 marca 2022 r. Michał Wojciechowski nie podpisywał także wzmiankowanych raportów sprzedaży.

Zbiorniki na paliwo eksploatowane na stacji poddano próbom szczelności. Próby te przeprowadzono w dniu 10 lutego 2022 r. przy udziale kierownika stacji Adam Kowalski.

dowód: zeznania świadków: Michał Wojciechowski - k. 150, Adam Kowalski - k. 155, Katarzyna Nowak - k. 160, Tomasz Wiśniewski - k. 165, zeznania stron: powódki (członka zarządu Piotr Zieliński) - k. 170, pozwanej - k. 175, protokoły prób szczelności - koszulka przy aktach sprawy

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie:

- zeznań świadków:

- Michał Wojciechowski - k. 150,

- Adam Kowalski - k. 155,

- Katarzyna Nowak - k. 160,

- Tomasz Wiśniewski - k. 165,

- zeznań stron:

- powódki (członka zarządu Piotr Zieliński) - k. 170,

- pozwanej - k. 175

- dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym w szczególności dokumentacji inwentaryzacyjnej, a także:

- protokołów prób szczelności zbiorników z dnia 10 lutego 2022 r.,

- faktur sprzedaży z dni 26 marca i 27 marca 2022 r.,

- raportów sprzedaży z dni 26 marca i 27 marca 2022 r.,

- dokumentu "zadania osób odpowiedzialnych materialnie za inwentaryzowane składniki".

Gdy idzie o zeznania świadka Michał Wojciechowski, to Sąd za wiarygodne uznał jego wyjaśnienia odnośnie: (a) obecności i czynności wykonywanych na stacji paliw w dniach 26 marca i 27 marca 2022 r., (b) prób powiadomienia pozwanej o II inwenturze, (c) nie przewożenia towarów ze stacji paliw do bazy paliw przed II inwenturą, przed dniem 20 kwietnia 2022 r., (d) przechowywania na bazie paliw pomp, rur, węży, desek od rusztowań oraz należących do stacji paliw starych, uszkodzonych komputerów i pasków fiskalnych - czyli przedmiotów nie będących towarami objętymi spisami inwentaryzacyjnymi, (e) przeprowadzania przez świadka inwentur na bazie paliw w latach 2020-2022, (f) plombowania cystern, którymi przewożono paliwo oraz sporządzania protokołów plombowań.

Sąd nie dał wiary zeznaniom Adam Kowalski co do następujących faktów: (a) próby szczelności zbiorników i ich legalizacji (świadek sam przeprowadzał takie próby w dniu 10 lutego 2022 r. >protokoły - koszulka, przy aktach sprawy<, co pominął w swoich zeznaniach), (b) rzekomego nieplombowania cystern z paliwem, (c) nieobecności Elżbieta Wiśniewska, nienumerowania arkuszy spisowych i "zniknięcia" części arkuszy spisowych podczas I inwentury, (d) przewożenia towarów - akcesoriów ze stacji paliw do bazy przed dniem 20 kwietnia 2022 r.

Jeśli chodzi o zeznania Elżbieta Wiśniewska, to Sąd uznał za zgodne z prawdą następujące okoliczności: jej obecność w ograniczonym czasie w trakcie I inwentury, prawidłowość przebiegu II inwentury, numerowanie przez świadka arkuszy spisowych w trakcie obu inwentur, podpisanie arkuszy przez pracowników, w tym pozwaną, nie przewożenie towarów ze stacji paliw do bazy paliw przed II inwenturą, przed dniem 20 kwietnia 2022 r.

Sąd w całości dał wiarę zeznaniom świadka Katarzyna Nowak w zakresie okoliczności o których zeznawała, albowiem jej relacja była spójna, logiczna i konsekwentna, a nadto korespondowała z wiarygodnymi zeznaniami pozostałych świadków oraz z dokumentami zgromadzonymi w aktach sprawy.

Zeznaniom powódki (członka zarządu Piotr Zieliński) Sąd dał wiarę w całości, w szczególności relacji odnośnie obecności Elżbieta Wiśniewska w trakcie I inwentury, numerowania i podpisywania arkuszy spisowych w czasie inwentur, pozostawienia kopii protokołu I inwentury pracownikom, obecności danych pracowników w czasie obu inwentur, faktu podpisania umowy o odpowiedzialności materialnej, braku zastrzeżeń ze strony pracowników, w tym pozwanej, co do przebiegu inwentur. Zeznania te w znacznym zakresie korespondowały z wiarygodnymi zeznaniami świadków.

Zeznaniom pozwanej Sąd dał wiarę w ograniczonym zakresie. W szczególności Sąd nie dał wiary twierdzeniu o nieobecności Elżbieta Wiśniewska w trakcie I inwentury, braku numerowania arkuszy w czasie I inwentury, braku plomb na cysternach, braku legalizacji zbiorników, wypompowywania paliwa ze stacji. Pozwana nie kwestionowała natomiast faktu podpisania w styczniu 2022 r. umowy o odpowiedzialności materialnej i jej ważności.

Pozwana zaprzeczała, jakoby została zawiadomiona o II inwenturze. W ocenie Sądu, pozwana prawdopodobnie faktycznie o II inwenturze nie wiedziała. Rzecz w tym, że do takiej sytuacji doprowadziła sama, gdyż zaniechawszy zawiadomienia pracodawcy o zmianie ul. Polna 12 m. 15 Warszawa zamieszkania oraz nie odbierając 555-123-456 od Grzegorz Nowak - w praktyce sama uniemożliwiła pracodawcy szybkie nawiązanie kontaktu, czy przekazanie informacji (takiej, choćby, jak omawiane zawiadomienie o inwenturze). Zatem, nawet niewiedza pozwanej o II inwenturze nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami w zakresie oceny jej prawidłowości.

Dokumentom zgromadzonym w aktach sprawy Sąd dał wiarę w całości, albowiem ich autentyczność i wiarygodność nie były w zasadzie kwestionowane przez strony, a Sąd nie znalazł podstaw, by uczynić to z urzędu.

Gdy idzie o umowę o wspólnej odpowiedzialności materialnej, to Sąd uważa za udowodnione, że została ona podpisana na przełomie grudnia 2021 / stycznia 2022 r. Jednak nawet odmienne ustalenie, przyjęcie, że umowę tę pracownicy podpisali dopiero na przełomie marca / kwietnia 2022 r. (tak, jak pod koniec procesu zdawała się twierdzić pozwana) nie powinno skutkować uznaniem owej umowy za niewiążącą. Jeśli pracownicy podpisali umowę z datą wsteczną, to znaczy, że świadomie zaakceptowali związanie się jej zapisami od dnia wskazanego jako data początkowa obowiązywania, czyli od wskazanej w nagłówku daty 5 stycznia 2022 r. (wobec przeprowadzenia inwentury zdawczo odbiorczej w dniu 2 stycznia 2022 r.).

Sąd zważył, co następuje:

(1)

Zgodnie z art. 124 § 1 k.p. w związku art. 114 § 1 k.p., pracownik, któremu powierzono mienie z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się odpowiada w pełnej wysokości za szkodę powstałą w tym mieniu, pracownicy wspólnie odpowiedzialni - odpowiednio, w częściach określonych w umowie o wspólnej odpowiedzialności za powierzone mienie.

Zgodnie z art. 124 § 3 k.p. pracownik może uwolnić się od odpowiedzialności, jeśli wykaże, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych a w szczególności - wskutek niezapewnienia przez pracodawcę warunków umożliwiających zabezpieczenie powierzonego mienia.

Przy odpowiedzialności pracowniczej za powierzone mienie w sposób szczególny uregulowana została kwestia ciężaru dowodu. Pracodawca winien bowiem wykazać prawidłowe powierzenie mienia oraz szkodę spowodowaną niezwróceniem lub niewyliczeniem się z powierzonego mienia. Występuje tu bowiem domniemanie odpowiedzialności pracownika, który - aby uwolnić się od tej odpowiedzialności - winien wykazać, iż szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych.

Przy odpowiedzialności za powierzone mienie mamy bowiem do czynienia z odstępstwem od ogólnych reguł odpowiedzialności pracownika, gdzie pracodawca winien wykazać, że szkoda powstała z winy pracownika. W przypadku, gdy pracodawca wykaże prawidłowe powierzenie mienia, dla odpowiedzialności pracownika wystarczy wykazanie przez pracodawcę wysokości powstałej szkody. Wówczas powstaje domniemanie, że stwierdzona szkoda (braki w mieniu) są następstwem zaniedbań pracownika.

Z kolei dla ekskulpacji pracownika od odpowiedzialności wystarczy wykazanie okoliczności uprawdopodobniających powstanie szkody z przyczyn, za które pracownik nie odpowiada, w sposób pozwalający na wniosek, iż tak było w rzeczywistości (por. Jerzy Stefański i Andrzej Marciniak, Kodeks Pracy. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2023 r., str. 1254, Kodeks Pracy. Komentarz pod red. Krzysztof Walczak, wyd. 5, C.H.Beck Warszawa 2022 r., teza do art. 114 i 124 k.p. str. 876).

Umowa o wspólnej odpowiedzialności materialnej nie rodzi solidarnej odpowiedzialności pracowników za szkodę w powierzonym mieniu. Pracownicy odpowiadają w częściach określonych w umowie Pracownik może się uwolnić od odpowiedzialności za przypadającą na niego część szkody, jeżeli udowodni, że szkoda w całości lub części została spowodowana przez innego pracownika lub pracowników związanych umową.

W tym miejscu warto przytoczyć wyrok SN z dnia 15 grudnia 2005 r. (II PK 134/05, LEX nr 187654) "Indywidualnej odpowiedzialności materialnej pracownika nie można jednoczyć ze wspólną odpowiedzialnością materialną pracowników. W tym ostatnim wypadku chodzi o dobrany zespół ludzi darzących się wzajemnie zaufaniem, który za powierzone im łącznie mienie przyjmuje w umowie wspólną odpowiedzialność w częściach w niej określonych i w którym tym samym wszyscy i każdy z osobna zainteresowani są, aby nie dopuścić do powstania szkody mogącej ich obciążyć.".

(2)

Warunki wspólnej odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie precyzuje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 października 1974 r. w sprawie wspólnej odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. Nr 1225, poz. 1268; dalej: rozporządzenie z 1974 r.).

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia z 1974 r., umowa o wspólnej odpowiedzialności materialnej może być zawarta, jeżeli na przyjęcie wspólnej odpowiedzialności materialnej wyrażają zgodę wszyscy pracownicy zatrudnieni w miejscu powierzenia mienia, z zastrzeżeniem § 3.

Zgodnie z § 3 rozporządzenia z 1974 r., 1. Za pisemną zgodą pracowników, którzy przyjęli wspólną odpowiedzialność materialną, mogą wykonywać pracę lub określone czynności w miejscu powierzenia mienia:

1) osoby wykonujące czynności nie związane z dysponowaniem mieniem,

2) osoby wykonujące pracę dorywczo lub przez czas określony,

3) osoby nowo przyjęte do pracy obejmujące czynności związane z dysponowaniem mieniem - do czasu przeprowadzenia najbliższej inwentaryzacji,

4) pracownicy młodociani w okresie odbywania przygotowania zawodowego, a po zakończeniu tego przygotowania - do czasu przeprowadzenia najbliższej inwentaryzacji,

5) osoby odbywające praktykę zawodową.

2. Pracodawca jest obowiązany zapewnić osobom objętym wspólną odpowiedzialnością materialną możliwość sprawowania nadzoru nad powierzonym mieniem, przez swobodny do niego dostęp, w czasie wykonywania przez osoby wymienione w ust. 1 pracy lub określonych czynności w miejscu powierzenia mienia.

Zgodnie z § 4 rozporządzenia z 1974 r., każda zmiana w składzie pracowników objętych wspólną odpowiedzialności materialną wymaga zawarcia nowej umowy o wspólnej odpowiedzialności materialnej.

(3)

W ocenie Sądu umowa o wspólnej odpowiedzialności materialnej zawarta przez powódkę z pracownikami stacji paliw w dniu 5 stycznia 2022 r. była ważna. Nie wystąpiły również żadne fakty (np. w zakresie prawidłowości gospodarowania i zapewnienia pracownikom pieczy nad powierzonym mieniem, bądź prawidłowości przeprowadzenia inwentur), które obezwładniałyby możliwość dochodzenia wyrównania stwierdzonych niedoborów na podstawie wzmiankowanej umowy.

Poniżej rozważono poszczególne zarzuty podnoszone przez pozwaną.

(3) (1)

Rozważania odnośnie daty zawarcia umowy o wspólnej odpowiedzialności materialnej (rzekomego jej podpisania na przełomie marca / kwietnia 2022 r.) i braku wpływu tej daty na ważność umowy zawarto powyżej, w części poświęconej omówieniu wiarygodności dowodów z dokumentów.

(3) (2)

Nie potwierdził się zarzut, jakoby w okresie przed 20 kwietnia 2022 r. na bazie paliw były przechowywane towary należące do stacji paliw. Jest rzeczą znamienną, że ten bardzo poważny zarzut nie został wyartykułowany w odpowiedzi na pozew - obszernej, zawierającej wnikliwe rozważania