Wyrok Sądu Okręgowego

I C 214/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

dnia 15 marca 2024 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie w dniu 15 marca 2024 r. Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: SSO Anna Kowalska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Jan Nowak

po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2024 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa Janiny Wiśniewskiej przeciwko Marii Zielińskiej

o zapłatę

uznaje roszczenie za usprawiedliwione co do zasady.

/-/ SSO Anna Kowalska

UZASADNIENIE

Pozwem skierowanym do Sądu Okręgowego w Warszawie Janina Wiśniewska wniosła o zasądzenie od Marii Zielińskiej kwoty 50 000 złotych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 10 stycznia 2023 r. do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa wg norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazała, że jest jedyną spadkobierczynią zmarłego w dniu 20 grudnia 2022 r. Adama Wiśniewskiego. Na dzień śmierci Adam Wiśniewski posiadał na trzech kontach łączną kwotę 100 000 złotych. Posiadaczami rachunków bankowych był spadkodawca i pozwana, która w dniach 22-24 grudnia 2022 r. wypłaciła całą ww. kwotę (pozew k.2-4).

W odpowiedzi na pozew pozwana Maria Zielińska wniosła o oddalenie powództwa w całości, albowiem wg woli zmarłego wyrażonej w liście z dnia 15 grudnia 2022 r. środki ze wspólnego rachunku bankowego miały przypaść pozwanej pozostającej w konkubinacie ze zmarłym. W ocenie pozwanej przedmiotowy list stanowi testament, w którym znajdowały się zapisy na rzecz dwóch osób, ustanowienie wykonawcy testamentu zapisowego oraz potwierdzenie praw pozwanej do majątku wspólnego konkubentów. Pozwana powołała się również na nadużycie prawa, gdyż to pozwana zajmowała się pochówkiem i pokrywała wszystkie wydatki zmarłego, a ponadto nie może być uznane za zgodne z zasadami współżycia społecznego pozbawienie partnerki zmarłego środków dla niej przeznaczonych i pozostawionych jej do dyspozycji, stanowiących ekwiwalent za udział w niepowstałym, wskutek odstąpienia od sformalizowania związku majątku wspólnym (odpowiedź na pozew k.29-33, pismo k.193-199).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Testamentem w formie aktu notarialnego z dnia 10 stycznia 2020 r. Adam Wiśniewski powołał do całości spadku Janinę Wiśniewską oraz uczynił zapisy na rzecz Krzysztofa Nowaka, Anny Kowalskiej i Piotra Malinowskiego. Testamentem z dnia 15 lutego 2021 r. Adam Wiśniewski odwołał ww. testament i ponownie do całości spadku powołał Janinę Wiśniewską, czyniąc jednocześnie zapis na rzez Krzysztofa Nowaka w postaci akcji oraz Anny Kowalskiej w postaci oszczędności w banku PKO BP w Warszawie. Anna to imię, pod którym znana była w rodzinie pozwana - Maria Zielińska. Adam Wiśniewski zmarł 20 grudnia 2022 r. Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2023 r. Sąd Rejonowy w Warszawie Wydział Cywilny stwierdził, że spadek po zmarłym na podstawie ww. testamentu z dnia 15 lutego 2021 r. nabyła powódka w całości (dowód: akt notarialny rep. A/1234/20 k. 7-8, akt notarialny rep. B/4321/21 k. 9-10, akt zgonu k.11, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku k. 12, zeznanie powódki k.188).

W dniu 15 grudnia 2022 r. Adam Wiśniewski sporządził list o treści: "Marysiu! Gdyby coś było ze mną to proszę niech Ania z tego do czego ma dostęp - dysponuje. Dla Krzysztofa Nowaka to co jest w małym pokoju, Ania wie gdzie. 10 000 zł dla Anny Kowalskiej. Reszta wg chociaż nie bardzo aktualnego testamentu/chciałem go uaktualnić! Dla Ani oczywiście dać, to co sobie weźmie" (pismo k. 149,68).

Na dzień śmierci Adam Wiśniewski posiadał trzy wspólne rachunki z pozwaną w PKO BP - Oddział w Warszawie: - rachunek 12345678901234567890123456 z saldem na dzień 20 grudnia 2022 r. w wysokości 40 000 złotych, - rachunek 98765432109876543210987654 z saldem na dzień 20 grudnia 2022 r. w wysokości 30 000 złotych, - rachunek 10293847561029384756102938 z saldem na dzień 20 grudnia 2022 r. w wysokości 30 000 złotych.

Wszelkich wpłat na wspólne rachunki dokonywał Adam Wiśniewski z własnych środków. W dniach 22-24 grudnia 2022 r. pozwana dokonała wypłat z ww. rachunków (dowód: potwierdzenia sald k. 13-15, zaświadczenie banku k. 16-17, przesłuchanie pozwanej Marii Zielińskiej k. 189-190).

Pismem z dnia 10 stycznia 2023 r. powódka wezwała pozwaną do zapłaty wszystkich ww. kwot pobranych przez pozwaną. Pismem z dnia 15 stycznia 2023 r. powódka wezwała pozwaną do zapłaty kwoty 50 000 złotych stanowiącej połowę równowartości w złotych środków zgromadzonych na ww. rachunkach w dniu śmierci Adama Wiśniewskiego (dowód: wezwania k. 20-21).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o: załączone ww. dokumenty, których prawdziwość nie została skutecznie zakwestionowana oraz zeznania stron (k. 187-190). Wprawdzie powódka kwestionowała prawdziwość listu z dnia 15 grudnia 2022 r. wobec nieprzedstawienia jego oryginału, jednakże poświadczenie zgodności z oryginałem przez notariusza ma charakter dokumentu urzędowego, zaś strona powodowa nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność nieprawdziwości dokumentu prywatnego, który to dowód na podstawie art. 253 k.p.c. ją obciążał. Również wobec braku znamion testamentu - co do tego pisma - w zakresie istotnym dla sprawy, na obecnym etapie postępowania, nie istniała potrzeba przedstawienia jego oryginału. Sąd na obecnym etapie nie wziął pod uwagę, przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy zeznań świadków, gdyż były one nieistotne dla rozstrzygnięcia powództwa co do zasady.

Sąd zważył, co następuje:

Powódka opiera swoje powództwo na podstawie art. 1029 k.c. w zw. z art. 405 k.c.

W przedmiotowej sprawie niespornym jest, że pozwana i zmarły Adam Wiśniewski byli na dzień jego śmierci 20 grudnia 2022 r. współposiadaczami trzech rachunków bankowych, na których w dniu śmierci zgromadzona była, wyłącznie wskutek wpłat dokonywanych przez zmarłego, kwota stanowiąca równowartość 100 000 złotych, którą to kwotę w dniach 22-24 grudnia 2022 r. wypłaciła pozwana. Niespornym jest również, że powódka nabyła spadek po zmarłym w całości.

Pozwana jako spadkobierczyni dochodzi w niniejszym postępowaniu połowy pobranej przez pozwaną ww. kwoty.

Przyjmując najbardziej korzystną dla pozwanej interpretację, pozwana i zmarły Adam Wiśniewski byli współwłaścicielami ww. środków zgromadzonych na wspólnych kontach. Zgodnie z art. 196 § 1 k.c. współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną, przy czym współwłasność łączna musi wynikać z przepisów prawnych jak np. współwłasność łączna w stosunkach majątkowych między małżonkami, zaś takie regulacje nie znajdują zastosowania w przypadku związków niesformalizowanych. Mając na względzie powyższe, zasadnym było przyjęcie, że co do środków zgromadzonych na rachunkach zachodziła współwłasność w częściach ułamkowych, z którą wobec braku innych uzgodnień, na podstawie art. 197 k.c. związane jest domniemanie równości udziałów. Nie znajduje zatem uzasadnienia prawnego twierdzenie pozwanej, że to do niej należały wszystkie środki zgromadzone na wspólnych rachunkach. Do pozwanej należał co najwyżej udział ½ zgromadzonych środków.

Pozwana próbując udowodnić swoje prawa, powoływała się w pierwszej kolejności na okoliczność bycia współposiadaczem rachunków i możliwości dowolnego dysponowania środkami. Należy zauważyć, że uprawnienie do dysponowania środkami na kontach nie rozstrzyga w żadnym wypadku prawa własności do tych środków, któr