Wyrok Sądu Okręgowego

IX Ca 1234/23

WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

dnia 25 maja 2024 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie 25 maja 2024 r. Wydział Cywilnyw następującym składzie: Przewodniczący: SSO Anna Kowalska Protokolant: Jan Nowak

po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2024 r. w Warszawiena rozprawiesprawy z powództwa Leasing Sp. z o.o. z siedzibą wWarszawieprzeciwko Firma Handlowa "XYZ" z siedzibą w Krakowie, Jan Kowalski, Maria Nowak, Piotr Wiśniewski, Anna Zielińska, Tomasz Malinowski, Katarzyna Wieczorek, Adam Nowicki

na skutek zarzutów Jana Kowalskiego od nakazu zapłaty

o zapłatę

1. utrzymuje w całości w mocy nakaz zapłaty Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 15 marca 2024roku (IX Nc 1234/23) 2. nieuiszczone koszty sądowe przejmuje na rachunek Skarbu Państwa.

/-/ SSO Anna Kowalska

IX Ca 1234/23

UZASADNIENIE

Pozwem skierowanym do Sądu Okręgowego w Warszawie Leasing Sp. z o.o. zograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie wniosła o zasądzenie od pozwanych:"Firma Handlowa XYZ" z siedzibą w Krakowie, Jan Kowalski, Maria Nowak, PiotrWiśniewski, Anna Zielińska, Tomasz Malinowski, Katarzyna Wieczorek, Adam Nowickisolidarnie kwoty 150 000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 stycznia 2023roku do dnia zapłaty oraz kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego wkwocie 3 600 złotych.

W uzasadnieniu pozwu powódka podniosła, iż jest w posiadaniu weksla płatniczego nazlecenie powoda, wystawionego przez pozwanych za wyjątkiem Jana Kowalskiego iporęczonego przez pozwanych za wyjątkiem "Firma Handlowa XYZ" z siedzibą w Krakowie,wypełnionego wobec niewywiązania się przez pozwanych z zawartej z powodem umowyleasingu nr L/2022/123. Mimo wezwania do wykupu weksla nie spłacono roszczenia, ani niepodjęto w tym zakresie żadnych czynności zmierzających do ugodowego zakończenia sporu(pozew k.3-6).

W dniu 15 marca 2024 roku Sąd Okręgowy w Warszawie wydał nakaz zapłaty w którym zasądziłod pozwanych solidarnie na rzecz powódki kwotę 150 000 złotych wraz z odsetkamiustawowymi od dnia 1 stycznia 2023 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 3 617 złotych tytułemkosztów procesu, w tym kwotę 3600 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwaprocesowego (nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym IX Nc 1234/23 k.25).

Od powyższego zarzuty wnieśli pozwani: Jan Kowalski, Maria Nowak, Piotr Wiśniewski,Anna Zielińska, Tomasz Malinowski, Katarzyna Wieczorek. W dniu 5 kwietnia 2024roku Sąd Okręgowy w Warszawie odrzucił zarzuty pozwanych (za wyjątkiem Jana Kowalskiego) odnakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. Orzeczenia te są prawomocne (postanowieniaS.O. w Warszawie k.232-235, postanowienie S.A w Warszawie k.259-261, bezsporne).

W zarzutach od nakazu zapłaty Jan Kowalski zaskarżył nakaz zapłaty w całości wnosząco jego uchylenie i oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanegokosztów procesu. Pozwany podniósł, iż powódka nie wykazała zasadności roszczenia,uzupełnienie weksla nastąpiło niezgodnie z treścią deklaracji wekslowej, brak było miejscapłatności weksla, brak było przedstawienia weksla do zapłaty, nieprawidłowo zostałaokreślona kwota zobowiązania pozwanej spółki, za którą pozwani poręczyli (zarzuty odnakazu zapłaty k.92-95).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Leasing Sp. z o.o. z siedziba w Warszawie jako finansujący zawarł z pozwaną"Firma Handlowa XYZ" z siedzibą w Krakowie umowę leasingu operacyjnego nr L/2022/123. Napodstawie umowy leasingu finansujący zobowiązał się nabyć od zbywcy - Autosan S.A.naczepę ciężarową typ NS24 i oddać ją korzystającemu do używania ipobierania pożytków przez czas oznaczony, a korzystający zobowiązał się płacićkorzystającemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne. Wysokość i sposób zapłatywynagrodzenia przez korzystającego zostały określone w umowie i w załączniku nr 1 doumowy leasingu - tabela rat wynagrodzenia i terminarz płatności rat. Integralną część umowystanowiły postanowienia dodatkowe w postaci ogólnych warunków umowy leasingu, którepodobnie jak umowę podpisały obie strony (umowa leasingu k.279-281, załącznik nr 1 wraz zogólnymi warunkami umowy leasingu k.282-285).

Jako zabezpieczenie spłaty zobowiązań wynikających z umowy leasingowej dodyspozycji powoda został złożony weksel gwarancyjny ,"in blanco" bez protestu. Do wekslazostała dołączona deklaracja wekslowa podpisana przez pozwanych w sprawie. W świetledeklaracji powód mógł wypełnić weksel w każdym czasie, w przypadku naruszenia przezkorzystającego warunków umowy, na sumę odpowiadającą wszelkim zobowiązaniomfinansowym korzystającego wobec powoda, wynikającym z umowy leasingu, opatrującweksel datą płatności według własnego uznania (weksel k.8, deklaracja wekslowa k.278).

Umowa leasingu została wypowiedziana pozwanej spółce ze skutkiem natychmiastowympismem z dnia 15 listopada 2023 roku, w związku z tym, że pozwana zalegała z zapłatązaległych rat leasingowych wraz z odsetkami na kwotę 25 000 , pomimo upływubezskutecznie dodatkowego terminu wyznaczonego do zapłaty zaległych okresowych rat.Powódka wezwała jednocześnie do zwrotu przedmiotu leasingu nie później niż do 30 listopada 2023roku i powiadomiła o przysługującym jej prawie dochodzenia odszkodowania, któregopodstawą wyliczenia będzie kwota bazowa w wysokości 150 000 złotych (wypowiedzenieumowy leasingu k.276).

Pozwana spółka zwróciła przedmiot leasingu. Wobec bezskutecznego upływu terminupłatności należności wynikających z umowy leasingu, powód poinformował pozwanych, że 1 grudnia 2023roku wypełnił złożony na zabezpieczenie roszczeń wynikających z tej umowy -weksel gwarancyjny na kwotę 150 000 złotych, oczekując zapłaty do dnia 15 grudnia 2023roku. Powódka skierowała pismo zatytułowane przedstawienie weksla do zapłaty - dowystawcy weksla i poręczycieli wekslowych. Należność wynikająca z weksla nie zostałauiszczona w jakimkolwiek stopniu przez pozwanych (bezsporne, przedstawienie weksla dozapłaty k.9, weksel k.8).

Zobowiązania pozwanych na dzień wypełnienia weksla z tej umowy przewyższaływartość kwoty wekslowej i składały się: z kwoty 120 000, co stanowiło równowartość120 000 złotych; kwoty 15 000 co stanowiło równowartość kwoty 15 000 złotych tytułemodsetek za opóźnione płatności; kwoty 150 000 złotych tytułem wynagrodzenialeasingowego; kwoty 5 000 złotych tytułem dalszych odsetek za zwłokę liczonych ododszkodowania. Kwotę wynagrodzenia leasingowego początkowo wynoszącą 180 000złotych pomniejszono o wartość zagospodarowania poleasingowego środka poprzez sprzedaż,z dniem zagospodarowania tj. 10 stycznia 2024 roku o kwotę 30 000 złotych (wyliczenie k.274,umowa sprzedaży k.277).

Sąd ustalił stan faktyczny w oparciu o dokumenty złożone przez powódkę, które nie byłykwestionowane przez pozwanego oraz o okoliczności bezsporne między stronami, którewynikały z treści tych dokumentów.

Sąd zważył, co następuje:

Powód dochodzi należności z weksla in blanco, dołączonego do pozwu, wystawionegoprzez pozwaną spółkę oraz wspólników, w celu zabezpieczenia roszczenia powodawynikającego z łączącej strony umowy leasingu, który został wypełniony przez powodazgodnie z porozumieniem wekslowym, wynikającym z deklaracji wekslowej dołączonej doakt. Weksel ten został poręczony przez pozwanych w sprawie i był podstawą wydania nakazuzapłaty.

Na skutek złożenia zarzutów od nakazu zapłaty przez pozwanego Jana Kowalskiego spórpomiędzy stronami przeniósł się ze stosunku wekslowego na stosunek podstawowy tj. umowęleasingu. Utrwalony jest bowiem pogląd w orzecznictwie, że po wniesieniu zarzutów odnakazu zapłaty wydanego na podstawie weksla gwarancyjnego spór z płaszczyzny prawawekslowego przenosi się na ogólną płaszczyznę stosunku prawa cywilnego. Strony mogąwówczas powoływać się na podstawy faktyczne i prawne wynikające z łączącego je stosunkuprawnego, który jest źródłem dochodzonego roszczenia cywilnoprawnego (vide wyrok SN zdnia 20 stycznia 2003 roku I CKN 1472/00 publ. OSNC z 2004 nr 7-8 poz. 123).

Okolicznościami bezspornymi w sprawie było zawarcie przez strony umowy leasingu, jejrealizacja, zaprzestanie płacenia przez pozwaną Spółkę rat wynagrodzenia należnegopowodowi i następnie na skutek powyższego wypowiedzenie umowy przez powódkę. Teokoliczności wynikają z załączonych do akt sprawy dokumentów. Pozwany nie kwestionowałwysokości należnych powodowi rat leasingowych za okres do daty wypowiedzenia umowy, ajedynie kwestionował zasadność obciążenia go kwotą odpowiadającą wysokościniezapłaconych rat leasingowych przewidzianych w umowie za okres do końca trwaniaumowy. Stanowisko to jest nieuzasadnione. Zgodnie z art. 709(1) k.c. w razie wypowiedzeniaprzez finansującego umowy leasingu na skutek okoliczności za które korzystający ponosiodpowiedzialność, finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłaceniawszystkich przewidzianych w umowie, a niezapłaconych rat pomniejszonych o korzyści jakiefinansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i rozwiązania umowyleasingu.

Wypowiedzenie umowy w niniejszej sprawie nastąpiło z przyczyn leżących po stronieleasingobiorcy. Tym samym to pozwanych w sprawie obciąża obowiązek zapłaty wszystkichnależności przewidzianych w umowie, pomniejszonych o korzyści jakie finansujący uzyskałna skutek ich zapłaty przed umówionym terminem. Tą korzyścią w niniejszej sprawie byłakwota 30 000 złotych uzyskana przez leasingodawcę na skutek zagospodarowania przedmiotuleasingu po rozwiązaniu umowy (sprzedaż). O taką kwotę powódka pomniejszyła wartośćdochodzonego roszczenia. Należy zauważyć, iż wartość roszczenia ewidentnie przekraczaławartość kwoty wekslowej. Weksel uzupełniono jedynie częściowo po pomniejszeniu owartość uzyskanej korzyści przez leasingodawcę. Zasady wyliczenia powyższej kwotywskazano w umowie leasingu i w ogólnych warunkach umowy. Pozwani nie przedstawiliżadnych dowodów na to, że te kwoty składające się na wartość roszczenia zostały błędnieprzez powoda wyliczone. Jako niezasadne są stwierdzenia pozwanego, odnośnie ustaleniakorzyści przez powoda poprzez powołanie biegłego, który ustali wartość rynkową przedmiotuleasingu. O korzyści bowiem można mówić dopiero, gdy staje się faktem, a nie gdy pozostajew sferze prawdopodobieństwa. Brak jest bowiem danych, które by zakwestionowały, żejedyną korzyścią dla powoda ze sprzedaży przedmiotu leasingu była inna kwota niżwymieniona w umowie sprzedaży. Domagając się przeprowadzenia dowodu z opinii biegłegoksięgowego celem weryfikacji poprawności wyliczeń, pozwany nie wskazał, które z wyliczeńprzedstawionych przez powoda kwestionuje i w jakim zakresie. Zaś powódka w sposób jasnywskazała szczegółowe zestawienie należności z przywołaniem wysokości i tytułu z któregoprzysługuje, wynikającego z łączącej strony umowy. Z tych względów Sąd pominął dowód zopinii biegłego z zakresu rachunkowości i finansów. W ocenie Sądu pozwany nie mógłskorzystać z zarzutów dotyczących zasad rozliczenia umowy leasingu, na które mógł siępowoływać wyłącznie leasingobiorca, a więc spółka za którą poręczał.

Z przedstawionej przez powoda deklaracji wekslowej wynika, że podstawą wypełnieniaweksla było zobowiązanie pozwanej spółki wynikające z umowy leasingu operacyjnego nrL/2022/123 z dnia 1 stycznia 2022 roku, której integralną częścią były ogólne warunki umowyleasingu dołączone do umowy.

Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 roku prawo wekslowe (Dz. U. z 1936 r.poz. 374) jeżeli weksel w chwili wystawienia uzupełniony został niezgodnie z zawartymporozumieniem, nie można się zasłaniać zarzutem, że nie zastosowano się do tegoporozumienia, chyba że posiadacz nabył weksel w złej wierze albo przy nabyciu dopuścił sięrażącego niedbalstwa. Istota weksla in blanco polega na tym, że wystawca zobowiązując się zweksla nie wypełnia blankietu lecz kładzie na nim tylko swój podpis. Weksel in blancozawiera zobowiązanie wekslowe, albowiem dokument wekslowy zostaje wręczony wzamiarze zaciągnięcia takiego właśnie zobowiązania przez wystawcę weksla (orzeczenie SN zdnia 14 grudnia 1999 roku I CKN 376/98, OSNC z 2000, s. 138). Regulacja powyższa ma na celupodważenie abstrakcyjnego zobowiązania wekslowego. Istotą tego unormowania jest brakkonieczności wykazania przez wierzyciela wekslowego, że istnieją podstawy tegozobowiązania w stosunku cywilnoprawnym łączącym wystawcę weksla i odbiorcę weksla(remitenta).Treść art. 10 prawa wekslowego pozwala jedynie na złagodzenieodpowiedzialności dłużników wekslowych przez umożliwienie im odwołania się w drodzewyjątku do stosunku osobistego łączącego wystawcę weksla i remitenta w drodze zarzutówdopuszczonych przez prawo wekslowe. Konstrukcja tego przepisu wpływa na rozkład ciężardowodu w procesie, w którym powód dochodzi należności z weksla. Przepis ten obciążadłużników wekslowych ciężarem udowodnienia okoliczności wymienionych w art. 10 prawawekslowego( vide wyrok SN z dnia 14 grudnia 1999 roku I CKN 376/98). Worzecznictwie podkreśla się także, że wierzyciel na podstawie weksla nie może w zasadzieuzyskać więcej praw niż przysługuje w ramach stosunku cywilnego z wystawcą weksla (videwyrok SN z dnia 20 stycznia 2003 r. I CKN 1472/00, OSNC z 2004 nr 7-8, poz. 123).

Pozwany podniósł, że na wekslu jest brak wskazania miejsca jego płatności. Z treściweksla znajdującego się w aktach sprawy wynika jednoznacznie miejsce jego płatności tj.00-001 Warszawa Leasing Sp. z o.o.. Poza tym nawet gdyby to miejsce nie zostało wskazane to nieskutkowałoby to nieważnością weksla. W takim bowiem wypadku prawo weksloweprzewiduje traktowanie miejsca wystawienia weksla jako miejsca jego płatności (art. 2 prawawekslowego). Powódka przedstawiła weksel do zapłaty zgodnie z deklaracjąwekslową. Powód uczynił zadość temu obowiązkowi kierując do pozwanej spółki pismoinformujące ,że z wekslem można się zapoznać w miejscu płatności weksla tj. w siedzibieLeasing Sp. z o.o. w Warszawie. Pisma o takiej samej treści otrzymali wszyscy pozwani wsprawie. W judykaturze przyjmuje się, że przedstawienie weksla do zapłaty przewidziane wart. 38 prawa wekslowego następuje także w sytuacji gdy posiadacz weksla umożliwiwystawcy weksla własnego zapoznanie się z oryginałem weksla w miejscu jego płatności(vide wyrok SN z dnia 6 lipca 1999 roku I CKN 253/98, lex polonica nr 35712,biuletyn Sądu Najwyższego 1999 str. 9), z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie.Poza tym zarzut od nakazu zapłaty dotyczący braku okazania weksla nie skutkujenieważnością zobowiązania wekslowego (vide wyrok S.A w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2002roku I ACa 232/02).

W niniejszej sprawie deklaracja wekslowa została podpisana przez wszystkichpozwanych. Z treści deklaracji wynikało, że podstawa wypełnienia weksla in blanco byłozobowiązanie pozwanej spółki wynikające z umowy leasingu operacyjnego nr L/2022/123 z dnia1 stycznia 2022 roku. Pozwani byli jednocześnie wspólnikami pozwanej spółki iporęczycielami weksla wystawionego dla zabezpieczenia umowy leasingu, dlatego też winnimieć świadomość zaciąganego zobowiązania i jego konsekwencji prawnych , przypadkurozwiązania umowy przed upływem terminu.

Pozwani wystawiając weksel in blanco i podpisując deklarację wekslową upoważnilipowódkę do wypełnienia weksla na sumę odpowiadającą zadłużeniu wynikającego zprzedterminowego rozwiązania umowy leasingu, a także opatrzenia weksla datą płatnościwedług uznania oraz klauzulą "bez protestu". Pozwany nie wykazał, że weksel zostałwypełniony niezgodnie z deklaracja wekslową. Pozwany podobnie jak inni pozwani wsprawie odpowiadali w sprawie z tytułu poręczenia wekslowego. Zgodnie z art. 32 prawawekslowego poręczyciel wekslowy odpowiada tak samo jak ten, za kogo poręczył.Zobowiązanie awalisty jest ważne, chociażby nawet zobowiązanie za które poręczył byłonieważne z jakiejkolwiek przyczyny, z wyjątkiem wady formalnej. Poręczenie wekslowecechuje się abstrakcyjnością i bezwarunkowością. W konkluzji należało uznać, iż weksel jestważny w świetle wymogów formalnych prawa wekslowego, został wypełniony zgodnie zporozumieniem wekslowym, a poręczenie wekslowe pozwanych było ważne i skuteczne.

Przedstawiony pozwanym do zapłaty weksel spełniał wszystkie wymagania dotycząceformy i treści, przewidziane w ustawie z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe.Niezupełny w chwili wystawienia, weksel mógł zostać wypełniony później przez powoda, cowynika z art. 10 w zw. z art. 11 przywołanej ustawy. Tak więc powód był uprawniony dowypełnienia weksla na sumę zadłużenia wynikającego z umowy leasingu wraz z odsetkami,której to kwoty pozwana w toku procesu skutecznie nie zakwestionowała. Jeśli chodzi opoczątek daty płatności odsetek od zasądzonej kwoty, to stosownie do treści art. 481 § 1 k.c.wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniemświadczenia, które jest wymagalne. Kwestię wymagalności roszczenia reguluje przepis art.455 k.c., zgodnie z którym, jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani niewynika z właściwości zobowiązania, świadczenie winno być spełnione niezwłocznie powezwaniu dłużnika do wykonania świadczenia. Jak wynika z akt sprawy pozwany zostałzawiadomiony o roszczeniu powoda o zapłatę ww. kwoty wezwaniem przedsądowym, gdziezostał zakreślony pozwanej termin na zwrot należności - do dnia 15 grudnia 2023 roku.Pozwany nie spełnił świadczenia, to zaś skutkowało zasądzeniem odsetek ustawowychzgodnie z żądaniem pozwu.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 496 k.p.c. nakaz zapłaty w postępowaniunakazowym należało utrzymać w mocy w całości.

O kosztach procesu, obejmujących nieuiszczone przez pozwanego koszty sądowe, Sądorzekł na podstawie art. 102 k.p.c. Okoliczności, które były podstawą zwolnienia pozwanegood opłaty od zarzutów od nakazu zapłaty były podstawą zastosowania przez Sąd art. 102k.p.c. i nie obciążenia pozwanego kosztami sądowymi (opłata od zarzutów), które to kosztyzostały przejęte na rachunek Skarbu Państwa.

/-/ SSO Anna Kowalska